ޑރ.ހުމާމް ޚާން
1971 ވަނަ އަހަރުގެ ހަނގުރާމައިގައި ޕާކިސްތާނު ސިފައިންގެ ދައުރު
1971 ވަނަ އަހަރުގެ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ތާރީޚަށް އިތުރު އަނދިރި ބާބެއް އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ. މި ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި ހިނގި ވޭންދެނިވި ހާދިސާތަކަކީ، ޕާކިސްތާން އުފެދުނުތާ ހަތަރު ވިހި އަހަރު ފަހުންވެސް، ސިފައިންގެ ވިސްނުމަށް ކުޑަވެސް ބަދަލެއް އައިސްފައި ނުވާކަމުގެ ސާފު ހެއްކެކެވެ. އިނގިރޭސިން އެންމެ ފުރަތަމަ ހުޅަނގު އިންޑިއާގެ ސިފައިން ވަޒީފާއަށް ނެގީ 1857 ވަނަ އަހަރު ބެންގަލޫރުން އުފެދުނު ގަތުލުއާންމު ފިއްތާލަން މަސައްކަތް ކުރުމުންނެވެ.
ޕާކިސްތާން އުފެދުނު ފަހުންވެސް އަސްކަރީ ލީޑަޝިޕުން އެމީހުންގެ މުއައްސަސާ ހިންގަމުން ދިޔައީ އިނގިރޭސިންގެ ސިކުނޑިއާއި ވިސްނުމުގައި ވަރަށް ފުންކޮށް ވަށާލެވިފައިވާ ޖާހިލު ތަފާތުކުރުންތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ޕާކިސްތާނު ސިފައިންގެ ނަސްލީ އެކުލެވުން ވެސް ގާތްގަނޑަކަށް ޕާކިސްތާން އުފެދުމުގެ ކުރިން ހުރި ގޮތަށް އޮތްއިރު، އެކި ނަސްލުތަކުގެ ނިސްބަތަށް ބޮޑުތަނުން ބަދަލެއް ނާދެ އެވެ.
އަސްކަރީ ތަހުލީލުކުރާ އަދި އިލްމުވެރިޔާ އައިޝަތު ސިއްދީގާ 2007 ވަނަ އަހަރު ކުރި ދިރާސާއެއްގައި ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި ޕާކިސްތާނު ސިފައިންގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ މުވައްޒަފުން، ގާތްގަނޑަކަށް 71 ޕަސެންޓް އަދިވެސް އަންނަނީ ޕަންޖާބު ޕްރޮވިންސުންނެވެ. އެކަމަނާގެ ހޯދުންތަކަށް ބަލާއިރު:
12 އިންސައްތަ މީހުންނަކީ ޚައިބަރު ޕަޚްތުންޚްވާ، 2018 ގެ މީހުންނެވެ.
އަޒާދު ކަޝްމީރު، 9 އިންސައްތައެވެ.
ސިންދު އިން 4 ޕަސެންޓް،
އުތުރު ސަރަހައްދުތަކުން 3 ޕަސެންޓް،
އަދި ބަލޫޗިސްތާނުން އެއް ޕަސެންޓަށް ވުރެ މަދު އަދަދެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން ސިންދުއިން ވަޒީފާއަށް ނެގި މީހުންގެ ތެރެއިން ވެސް އަށްޑިހަ ޕަސެންޓަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން އައީ ހަމައެކަނި ކަރާޗީ އާއި ހައިދަރުއާބާދު ސިޓީތަކުން ކަމަށާއި، ސިންދުގެ ބާކީ ބައިތަކަށް ގާތްގަނޑަކަށް އެއްވެސް ތަމްސީލެއް ނުލިބުނެވެ.
ހަމައެފަދައިން، 1998 ވަނަ އަހަރު ސްޓީވަން ޕީ. މި ފަލްސަފާގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ސިފައިންގެ 75 އިންސައްތަ ސިފައިން ހޯދަމުން ދިޔައީ ތާރީޚީ ގޮތުން އިނގިރޭސިން އެމީހުން އެންމެ ގަޔާވާ “މާޝަލް ރޭސް” ގެ ގޮތުގައި ދެކޭ ޕަންޖާބާއި ފްރޮންޓިއާ ސަރަހައްދުގެ ފަސް ޑިސްޓްރިކްޓަކުންނެވެ.
އަސްކަރީ ލީޑަޝިޕާއި މަތީ ބިއުރޯކްރެސީގެ މި ތަފާތު ސުލޫކުގެ ސަބަބުން، ބަލޫޗިސްތާނާއި، ސިންދުއާއި، ފްރޮންޓިއަރ ސަރަހައްދާއި، ދެކުނު ޕަންޖާބުގައި ވަކިވެގަތުމުގެ ހަރަކާތްތައް އުފެދުނެވެ. ހަމަ މި ތަފާތު ފިކުރުތަކުގެ ސަބަބުން އިރުމަތީ ޕާކިސްތާން ވަކިވުމަށް ވެސް މެދުވެރިވި އެވެ.
އިރުމަތީ ޕާކިސްތާނުގެ މުސްލިމުންނާ މެދު ސިފައިން އަމަލުކުރުމުގައި، ހަމަ އެ “މާޝަލް ރޭސް” ޢަޤީދާއަށް ވަކާލާތުކޮށްގެން ނޫނީ، 1857 ވަނަ އަހަރުގެ ހާދިސާތަކަށްފަހު އިސްތިޢުމާރީ ވެރިންގެ އަތުން ވާރުތަވެފައިވާ ވިސްނުމެއް ކަމަށްވާ ބެންގަލީ މުސްލިމުން ދަށުދަރަޖައިގެ ގޮތުގައި ބަލައި، ޕްރެޝަރުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ގެއްލުންހުރި ޢަމަލު ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ.
ހަނގުރާމައަށްފަހު ޕާކިސްތާނުގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ހަމޫދުރު ރަހުމާންގެ ޗެއާމަންޝިޕްގެ ދަށުން ބެންގަލީ މުސްލިމުންނަށް ކުރާ އަނިޔާތައް ތަހުގީގުކޮށް، ހަނގުރާމައިގައި އަސްކަރިއްޔާ ނާކާމިޔާބުވި ފަރާތްތައް ދެނެގަތުމަށް ކޮމިޝަނެއް އުފެއްދި އެވެ. އަދި އެ ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި ސިންދު އަދި ބަލޫޗިސްތާނުގެ ހައިކޯޓުގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުން ވެސް ހިމަނާފައިވެ އެވެ.
ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ތަހުގީގުތަކާއި އެތައް ސަތޭކަ ހެކިންގެ ހެކިބަހަށް ފަހު އެ ކޮމިޝަނުން ވަނީ އަސްކަރިއްޔާގެ ނުބައި އަމަލުތަކާއި އަނިޔާތައް ފަޅާއަރުވާލާ ރިޕޯޓެއް ތައްޔާރުކޮށްފަ އެވެ. ކޮމިޝަނުން ވެސް ތަހުގީގު ލަޖިކަލް ނިންމުމަކަށް ގެންދިއުމުގެ ކުރިން އުންމީދުކުރި ހަމަ ނަސީބު ކުރިމަތިވި ނަމަވެސް، އެ ކޮމިޝަނުގެ ރިޕޯޓަކީ ކޮންމެ ޕާކިސްތާނެއްގެ ލޯ ހުޅުވާލުމަށް ފުދޭ ރިޕޯޓެކެވެ.
މުޅި ތާރީޚުގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ހަގީގަތް | 11 ވަނަ ބައި
