ޚަލީލް ތަސަލް
ހަނގުރާމައަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ފަނާކުރަނިވި އަދި ނޭދެވޭ ކަމެއް ނަމަވެސް، ޤައުމަކާއި ސަރުކާރެއް އެކަމުގައި ބައިވެރިވުމުން، ވަކި އުސޫލުތަކެއް ދަމަހައްޓައި، ހަނގުރާމައިގެ ކަނޑައެޅިފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކޯޅުން ކުރިއަށް ގެންދަން ޖެހެއެވެ. “ހަނގުރާމައިގައި ހަލްވާ ނުބެހެއްޓޭ” ކަމަށް އާންމުކޮށް ބުނާ ބަހެއް އޮވެއެވެ، މިއީ މި އުސޫލުތަކަށް ތަބާނުވުމުން އެމީހުންގެ އަމަލުތައް ޖަސްޓިފައި ކުރަން މަސައްކަތްކުރާ ހަނގުރާމަވެރިން ގިނައިން ކިޔާ އިބާރާތެކެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ ޤާއިމުވެފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް އަންހެނުންނާއި މުސްކުޅިންނާއި ކުޑަކުދިން ހިމެނޭ ގޮތަށް އާންމުންގެ ފުރާނަ ހުރިހާ ޙާލަތެއްގައިވެސް ރައްކާތެރިކުރަން ޖެހެއެވެ. އެމީހުންގެ ގެދޮރާއި މުދަލަށް އިޙްތިރާމް ކުރަންޖެހޭއިރު، އަދި މިއަށްވުރެ ފުޅާކޮށް ބުނާނަމަ، ހަމަނުޖެހުންތަކުގައި ބައިވެރި ނުވާ މީހުންގެ ފުރާނައާއި ރައްކާތެރިކަން ރައްކާތެރިކުރުމަކީ އިންސާނީ އަސާސީ އުސޫލެކެވެ.
މި ގޮތުން، ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމާއި އިސްލާމިކް އެމިރޭޓް އޮފް އަފްޣާނިސްތާން (އައިއީއޭ) އާ ދެމެދު އަފްޣާނިސްތާނުގެ ބިމުގައި ހިނގަމުންދާ ކުރިމަތިލުމުގެ ތެރޭގައި ހަނގުރާމައިގެ ގަވާއިދުތަކަށް ތަބާވާ މިންވަރާ ގުޅޭ ގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރެވެ އެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަން ހުށަހަޅަނީ ޤާއިމުވެފައިވާ އުސޫލުތަކަށް ވަޢުދުވެފައިވާ ދުނިޔޭގެ ޒަމާނީ އެއް ލަޝްކަރުގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ އަނދިރި ރެކޯޑުން އެހެން ގޮތަކަށް ދޭހަވާއިރު، އެފަދަ އުސޫލުތަކަށް މާބޮޑު ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓައި، އާންމުންނާ މެދު ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތްކަން ތަކުރާރުކޮށް ދައްކަ އެވެ. އަމިއްލަ ސަރަހައްދުގެ ތެރޭގައި އަސްކަރީ ވެރިކަމުން އެތައް ފަހަރަކު އާންމުންނާއި މުޒާހަރާގެ ހަރަކާތްތަކާއި އާންމުންގެ ތަންތަނަށް އަމާޒުކޮށް، ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވާ މީހުންނަކީ “އެދޭ ފަރުދުން”، “ޓެރަރިސްޓުން” ނުވަތަ “މައްސަލަ އުފައްދާ މީހުން” ކަމަށް ބުނެ އެވެ. މި ބަހަނާތަކުގެ ދަށުން އެތައް ބަޔަކު މަރާލާފައި، ގަދަކަމުން ގެއްލިގެން ނުވަތަ ގެދޮރު ހަލާކުކޮށްލާފައިވެ އެވެ.
ހަމައެފަދައިން، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ބިމަށް ހަމަލާދިނުމުގެ ކެމްޕޭނަކީ އާ ތަރައްޤީއެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ އަނިޔާވެރިކަމާއި އަނިޔާވެރިކަމުގެ އަމަލުތަކުން ފާހަގަކުރެވޭ ދިގު އަދި އުނދަގޫ ތާރީޚެއްގެ ބައެކެވެ.
ހައިޕޮތެޓިކަލް ޑޫރަންޑް ލައިން އާއި އެކު، ތަފާތު ނުކޮށް އޭގެ ހަމަލާތައް ވަނީ އާންމުންގެ ގެތަކަށް އަމާޒުކޮށް، އެތައް ސަތޭކަ އަފްޣާން އާންމުން އަލިފާނުގެ ލައިނުގައި ބަހައްޓައި، އޭގެ ސަބަބުން މަރުވެފަ އެވެ. ބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާން މަހުގެ ތެރޭގައި ވެސް އޭގެ އެންމެ ފަހުގެ ހަޅުތާލުތަކުގައި ދިހަވަރަކަށް ކުޑަކުދިންނާއި އަންހެނުންނާއި މުސްކުޅިންގެ ފުރާނަ ވަނީ ގެއްލިފައެވެ. މި ހާދިސާތަކުގެ ހެކިތަކާއި ރިޕޯޓްތައް ސަރަހައްދީ އަދި ބައިނަލްއަގްވާމީ މީޑިއާތަކުގައި ދައުރުވަމުންދާއިރު، މިއީ އަނިޔާވެރިކަމުގެ ވަރުގަދަ މިސާލުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
އަނެއްކޮޅުން އައިއީއޭގެ ސަލާމަތީ ބާރުތަކާއި ދިފާއީ ބާރުތަކުން، ވަސީލަތްތައް މަދު ނަމަވެސް، ހަނގުރާމައިގެ އުސޫލުތަކަށް ފުރިހަމަ ހިފެހެއްޓުމަކާއެކު ތަބާވެފައިވެ އެވެ. އެމީހުން އެއްވެސް ތަނަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ދުރުހެލިވަނީ ޔަގީންކޮށްފައިވާ ޖާސޫސީ މައުލޫމާތާއި ސާފު ސްޓްރެޓެޖިކް މައުލޫމާތު ލިބިގެން ނޫނީ އެވެ. މިހާތަނަށް އެމީހުންގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ފޯކަސްކޮށްފައިވަނީ ހަމައެކަނި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ މުވައްޒަފުންނާއި، އެމީހުންގެ މަގާމުތަކާއި، އެމީހުންގެ މަގާމުތަކަށެވެ.
ދެ ފަރާތުގެ ޖާސޫސީ ޤާބިލުކަން އަޅާކިޔާކަށް ނެތެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ވެރިކަމުގެ އަސްކަރީ ޖާސޫސީ ވަސީލަތްތައް ހިންގަނީ ލޯމަރާލައިގެން، ބާރު ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ގާބިލްކަމަށް ބޮޑުތަނުން ބަރޯސާވެގެންނެވެ. މިއާ ހިލާފަށް އަފްޣާނިސްތާނުގެ ޖާސޫސީ މަސްދަރުތަކުން، ވަޒަނާއި އެގައުމުގެ ރައްޔިތުން ހިމާޔަތް ކުރުމުގެ ޒިންމާއެއްގެ އިހުސާސް ކުރުމުން، ސީދާ މައުލޫމާތު އެއްކޮށް، އޮޕަރޭޝަންތައް އަމާޒު ކުރަމުންދަނީ ހަމައެކަނި ހަތިޔާރު އެޅި ދުޝްމަނުންނާ ދެކޮޅަށެވެ. އާންމުން ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި ބައެއް ފަހަރު އަސްކަރީ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ދުވެލި ލަސްކޮށް، އިތުރު ޞައްޙަ ޖާސޫސީ މައުލޫމާތަކަށް އިންތިޒާރު ކުރަމުން ދަނިކޮށް ހިފެހެއްޓުން.
އައިއީއޭގެ ދިފާއީ ބާރުތަކުގެ މި އުސޫލު މިހާރުގެ އަދި ކުރީގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ އަސްކަރީ ތަޖުރިބާކާރުންނާއި އޮފިޝަލުން ވެސް ގަބޫލުކޮށްފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު ދެކޭގޮތުގައި އައިއީއޭގެ ސީދާ ޖާސޫސީކަމާއި ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އަމާޒުތައް ދެނެގަތުމުން އޮޕަރޭޝަންތައް އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ ހަމައެކަނި އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ހަނގުރާމަވެރިންނާއި އެގައުމުގެ ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާ ހަނގުރާމަވެރިންނާ ދެކޮޅަށް ތަކުރާރުކޮށް މަދަނީންނާއި މަދަނީންނަށް އަމާޒުކޮށްގެންނެވެ ސައިޓްތަކެވެ.
އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ސުލޫކުގެ ތެރޭގައި، މަރާލާފައިވާ އާންމުންނާއި އިދިކޮޅު ހަނގުރާމަވެރިންގެ ހަށިގަނޑުތައް ނަޖިސް ކުރުމާ ގުޅޭ އެތައް ހާދިސާތަކެއް ވެސް ވަނީ ރިޕޯޓްކޮށްފަ އެވެ. ތަހްރީކް-އޭ-ތާލިބާން ޕާކިސްތާން (ޓީޓީޕީ) އާއި ބަލޫޗް ވަކިވެގަތުމުގެ ހަނގުރާމަވެރިންގެ މެމްބަރުންގެ ހަށިގަނޑުތަކުގައި އާންމުކޮށް އަލިފާން ރޯކޮށް، އޭގެ ފަހުން އެފަދަ އަމަލުތައް ލިޔެކިޔުންތައް ލިޔެ، އެމީހުންގެ މަތީވެރިންނަށް ހުށަހަޅާފައި ވަނީ ކާމިޔާބީތަކެއް ކަމަށް ބެލެވޭ މައްސަލަތައް ވެސް ހިނގާފައިވެ އެވެ.
ޕާކިސްތާނުގައި ހުންނަ އަދި ބައިނަލްއަގްވާމީ އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ ޖަމިއްޔާތަކުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ބަންދު ތަންތަނުގެ ތެރޭގައި އަނިޔާކުރުމާއި އަނިޔާކުރުމުގެ ގިނަ ހާސްކުރުވަނިވި ވާހަކަތަކެއް ވެސް ވަނީ ހަމަ އެފަދައިން ފޮރުވިފަ އެވެ. މިފަދަ ކަންކަން ޖަސްޓިފައި ކުރުމަށްޓަކައި، ވެރިކަމުގެ ލީޑަޝިޕުން ވަނީ ވަކިވަކި ފަރުދުންނަކީ ދުޝްމަނުންކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ ބަހަނާގައި، ޒިންމާދާރު މީހުން ޖަވާބުދާރީވުމުން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ރައްކާތެރިކޮށްދީ، ބާރުތަކަށް ފުޅާ ލެޓިޓިއުޑެއް ދީފައެވެ.
މިއާ ހިލާފަށް އައިއީއޭގެ ސިފައިން ދުވަހަކުވެސް މަދަނީ ތަންތަނަށް ނުވަތަ ހަނގުރާމަވެރި ނޫން މީހުންނަށް އަމާޒުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މިފަދަ އާސާރީ ތަކެތި އިޙްތިރާމާއެކު ބެލެހެއްޓި، އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި އަނބުރާ ގެނެސްދީފައިވެއެވެ. އަދި ޒަޚަމްވެފައިވާ ހަނގުރާމަވެރިންނަށް ފަރުވާއާއި ފަރުވާ ފޯރުކޮށްދީފައިވާއިރު، ބަންދު މީހުންނާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައި ހެޔޮ ނަމޫނާތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބައެއް މިސާލުތައް ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.
ފަހުގެ އެއް މިސާލަކީ ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ މެދުވެރިކަމުގެ ތެރެއިން އަތުލައިގަތް ޕާކިސްތާނުގެ ސިފައިންނާ ހަވާލު ކުރުމެވެ. ނަމަވެސް އަނިޔާވެރި އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ސުލޫކު ފުރިހަމައަށް އަމިއްލަ މިނިވަން ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައި ނުވެ، އޭގެ ބަދަލުގައި ބޭރުގެ މިސްރާބުތަކުގެ ނުފޫޒު ފޯރާތީ، ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމާއި، މަޝްވަރާއާއި، ސީދާ މަޝްވަރާތަކުގެ ފުރުސަތުތައް ތަކުރާރުކޮށް ގެއްލިގެން ގޮސްފައިވެއެވެ.
އައިއީއޭއިން ޑޫރަންޑް ލައިން ރަސްމީ ބޯޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ނުބަލާ ފަދައިން، ހަމަ އެފަދައިން މި ކިޔާ ލައިންގެ ދެފަރާތުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަކީ އަމިއްލަ މުޖުތަމަޢުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި، ދުވަހަކުވެސް ގަސްތުގައި އެމީހުންގެ ފުރާނައަށް ނުވަތަ މުދަލަށް ނުރައްކާ ނުވާނެ ކަމަށް ބުނައެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި ބަދަލު ހިފުމުގެ އޮޕަރޭޝަންތަކުގައި ކުރާ ޕްރެސިޝަން އާއި ސަމާލުކަމަކީ އެއްވެސް ހަމަލާއެއް ދިނުމުގެ ކުރިން ޖާސޫސީ މައުލޫމާތާއި ލޯކަލް މައުލޫމާތު ފުރިހަމައަށް އެއްކޮށް އަމާޒުތައް ސާފުކޮށް ދެނެގަތުމަށް ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ބުނެ އެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނުގެ ދިފާއީ ބާރުތަކުގެ ވައިގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ބޮޑުތަނުން ޒަމާނީ އަސްކަރީ ޓެކްނޮލޮޖީއާއި ޑްރޯން ބޭނުންކުރުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ޕާކިސްތާނުގެ ދުރު ސިޓީތަކާއި ވެރިރަށް އިސްލާމްއާބާދުގައި ވެސް ހަމައެކަނި އަސްކަރީ އިންސްޓޯލޭޝަންތަކަށް އަމާޒުކޮށްފައިވެ އެވެ. މި އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޤްޞަދަކީ އާންމުންނަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ސަލާމަތްވެ، ކޮމާންޑް ސްޓްރަކްޗަރތަކާއި އަސްކަރީ ޤާބިލުކަން ނުކުޅެދުންތެރި ކުރުމެވެ.
މިއަދާ ހަމައަށް ޕާކިސްތާނުގެ ވެރިކަމުގެ މަދަނީ މުއައްސަސާތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން އެ މުއައްސަސާތަކާ މެދު އިހުތިރާމާއެކު އަމަލުކޮށްފައިވެ އެވެ. މިއާ ހިލާފަށް ޕާކިސްތާނުގެ ފަރާތުން އަގު ކުރަނީ ހަމައެކަނި އާބާދީ ބޮޑު ސަރަހައްދުތަކުގައި އާންމުންނާއި ސަރުކާރުގެ އިމާރާތްތަކަށް ތަފާތު ނުކޮށް މިސައިލް ބޭނުން ކުރުމަށެވެ.
އެމީހުންނަށް ވިސްނަންވީ އަފްޣާން މީހުންނަކީ ހަނގުރާމައަށް އަހުލުވެރި ނުވާ ބައެއް ނޫންކަން. އައިއީއޭ އަކީ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގުމާއި ބެލެހެއްޓުމުގެ ދިގު ތާރީހެއް އޮތް ކުންފުންޏެކެވެ. ސިޔާސީ ކަންކަމާއި ހަނގުރާމައިގެ ތަޖުރިބާ ވެސް ލިބިފައިވާ ގައުމެއް ކަމަށާއި، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރައްޔިތުން އެމީހުންގެ ވަޒަނުގެ ދިފާއުގައި އަދި އެމީހުންގެ ސަރަހައްދު ހިމާޔަތްކުރުމުގައި އެއްވެސް ކަމެއް ދޫކޮށްނުލާނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ ގައުމެކެވެ. އެމީހުންނަށް އެއްވެސް ބިރެއް ބިރުދެއްކުމެއް ނޭނގެއެވެ. އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ އަސްކަރީ ވެރިކަމުން ފޮނުވާ ކޮންމެ މިސައިލަކާއި ހަމަލާއަކުން އަފްޣާނިސްތާނުގެ އާބާދީގެ ހިތްވަރާއި ކެތްތެރިކަން ވަރުގަދަވެ، އެ ވެރިކަން ދުވަހަކުވެސް ފުރިހަމައަށް ރަނގަޅު ނުވެދާނެ ހިތި ޖީލުގެ ހަނދާނެއް އުފެދެއެވެ.
އެމީހުންނަށް ވިސްނަން ޖެހޭ ކަމަކީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ލޭގެ ކޮންމެ ތިއްކެއް ވެސް ޙިސާބު ކުރެވޭ ކަމެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ ދިފާއީ ބާރުތަކާއި ސަލާމަތީ ބާރުތައް މިވަގުތު އޮތީ އެތެރޭގެ ހަމަނުޖެހުންތައް ނިންމާލާފައިވާ ހާލަތެއްގަ އެވެ. ވޭތުވެދިޔަ ދެތިން އަހަރު ތެރޭގައި އެމީހުން ވަނީ އަވަށްޓެރި ޤައުމުތަކަށް މި ވަރުގަދަކަމާއި އަޒުމް ދައްކާފައެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނުން ދޭ ރައްދުގެ ހަމަލާތައް ހަނގުރާމައިގައި ފުރިހަމަ މިންގަނޑުތަކުން ދޭ ހަމަލާތަކެކެވެ
