ވަސީފް އަހުމަދު ރަޔަން
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ގިނަ ފަހަރަށް ދިމާވަނީ ފާޅުވާ ބާރާއި ހަގީގީ ބާރާއި ދެމެދު ފޮރުވިފައިވާ ފަރަގު ކުއްލިއަކަށް ފެންނަން ހުންނަ ހާލަތްތަކެކެވެ. ބާރާއި، ޕްރޮޕެގެންޑާއާއި، ޕްރެޝަރުގެ ތެރެއިން ދައުލަތަކުން ސިޔާސީ މަޤްޞަދުތައް ކުރިއަށް ގެންދާ ވަގުތުކޮޅު، ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އެ ދައުލަތެއް ކާމިޔާބު ކަމަށް ފެނިދާނެއެވެ؛ އެހެންނަމަވެސް ތާރީޚުން އެނގޭ ގޮތުގައި ޙަޤީޤަތުގެ ވަގުތުކޮޅު އައުމުން އެއް ޒަމާނެއްގައި ފަޅައިގެން ނުދާ ފަރުބަދައެއް ފަދައިން ހީވި ހަމަ އެ ބާރު ވެލިގަނޑުގެ ގަނޑުވަރަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. އަފްޣާނިސްތާނާއި ޕާކިސްތާނާ ދެމެދު ފަހަކަށް އައިސް ހިނގާފައިވާ ސިޔާސީ ކަންތައްތައް ވެސް މި ތާރީޚީ ހަގީގަތުގެ ދިރިހުރި އަނެއް މިސާލެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިދާނެ އެވެ.
ފާއިތުވި ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ތެރޭގައި މި ސަރަހައްދުގެ ސަލާމަތީ މާހައުލަކީ ޖާސޫސީ ކުޅިވަރުތަކާއި، ޕްރޮކްސީ ހަނގުރާމަތަކާއި، މެދުނުކެނޑި ޕްރެޝަރުގެ ދާއިރާއެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިއޮތެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ މުއައްސަސާއިން ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ބާރާއި ނުފޫޒުގެ ތެރެއިން މި ސަރަހައްދުގެ ސިޔާސީ އިކުއެޝަންތައް ބައްޓަން ކުރަން މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް، ހަމަ މި އުސޫލަކީ ޚުދު މައްސަލަތަކުގެ މައިގަނޑު މަސްދަރަކަށް ވެފައިވާ ކަމުގެ ނިޝާންތައް މިހާރު ފެންނަމުންދެއެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުން އަފްޣާނިސްތާނާއެކު ނުސީދާ ގޮތެއްގައި މަޝްވަރާ ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރި ކަމަށް ފަހުގެ ރިޕޯޓްތަކަކީ ހަމައެކަނި ޑިޕްލޮމެޓިކް ފިޔަވަޅެއް ނޫނެވެ؛ އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ ސިޔާސީ ބޮޑު އިކުއެޓޯއަކަށް ބަދަލެއް އައުމުގެ އިޝާރާތެކެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގުޅުންތަކުގައި ބައެއް ފަހަރު އެއްފަރާތުން ޕްރެޝަރާއި އިންޒާރުތަކުގެ ސަބަބުން އަނެއް ފަރާތުގެ އަޒުމް ބަލިކަށިވާނެ ކަމަށް ހީވާ ޙާލަތްތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. ނަމަވެސް އިދިކޮޅު ފަރާތުން އެގައުމުގެ ގައުމީ އިސްތިގުލާލާއި ކަރާމާތް ދިފާއުކުރުމުގައި ވަރުގަދަ ސްޓޭންޑެއް ގެންގުޅޭއިރު ހުރިހާ ހިސާބުތަކެއް ބަދަލުވެގެންދެއެވެ. ފަހަކަށް އައިސް އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިސްލާމިކް އެމިރޭޓް (އައިއީއޭ) އިން ލިބުނު ތަރުހީބާއި ނިންމާލަދޭ މަގާމަކީ މި ބަދަލުގެ ފަހަތުގައި އޮތް މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. މި ވަރުގަދަ ސްޓޭންސްގެ ސަބަބުން އިސްލާމްއާބާދުގެ ސިޔާސީ އަދި އަސްކަރީ ދައުރުތަކަށް މިހާރު އެކި ޗެނަލްތަކުން މަޝްވަރާގެ ދޮރުގައި ޓަކި ޖަހަން މަޖުބޫރުވެފައިވާ މާހައުލެއް އުފެދިއްޖެއެވެ.
ވަކި ސިޔާސީ ފަރާތްތަކާއި، ގަބީލާތަކުގެ ލީޑަރުންނާއި، އަދި ރިޓަޔަރޑް ޖެނެރަލުންވެސް މިހާރު މެދުވެރިވާން މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމީ، ޚުދު ބާރުގެ ސިޔާސަތަކީ ދުވަހަކުވެސް ދާއިމީ ސިޔާސަތެއް ނޫން ކަމުގެ ސާފު ހެއްކެކެވެ. ޕްރެޝަރުގެ ތެރެއިން މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ނިޒާމެއް ހޭނިއްޖެ ނަމަ، އެންމެ ފަހުން އެ ނިޒާމެއް ވާސިލްވަނީ، އެ ނިޒާމަކަށް އެނބުރި މުއާމަލާތުގެ މޭޒަށް ދާން މަޖުބޫރުވާ މަރުހަލާއަކަށެވެ. ނަމަވެސް މިއާއެކު އުފެދޭ އަނެއް މުހިންމު ސުވާލަކީ މި އެދުމަކީ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޝާމިލުވުމަށް ކުރާ އެދުމެއްތޯ ނުވަތަ ހަމައެކަނި ވަގުތު ހޯދުމަށް ކުރާ އަނެއް ސިޔާސީ މަސައްކަތެއްތޯއެވެ؟
ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ހަރުކަށި ސެންސަރުގެ ދަށުން، އަފްޣާނިސްތާނުން މަޝްވަރާ ކުރުމަށް އެދިފައިވާ ކަމަށް ދޭހަވާ ތަސްވީރެއް ހުށަހަޅަން މީޑިއާތަކުން މަސައްކަތް ކުރެ އެވެ. ތަހުލީލު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މިފަދަ ޕްރޮޕެގެންޑާއަކީ ހަމައެކަނި ހަގީގަތް ފޮރުވުމަށް ކުރާ މަސައްކަތެކެވެ. ނިޒާމަކުން ހަގީގަތުގެ ބަދަލުގައި ޕްރޮޕެގެންޑާ މެދުވެރިކޮށް އާންމު ޚިޔާލު ބެލެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތް ކުރާއިރު އެއީ ސިޔާސީ ބަލިކަށިކަމުގެ ނިޝާނެއް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. މިއާ ހިލާފަށް އަފްޣާނިސްތާނުގެ މަގާމުގައި ނިސްބަތުން ސާފު އަދި އެއްގޮތް މެސެޖެއް ގެންގުޅެއެވެ: އެގައުމުގެ ސަރަހައްދާއި ރައްޔިތުންނާއި އިސްތިގުލާލު ދިފާއުކުރުމަކީ އަސާސީ އުސޫލެއް ނަމަވެސް މަޝްވަރާއާއި ދެފަރާތުގެ ވިސްނުމުގެ ދޮރު ބަންދުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.
މިއީ، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޑިޕްލޮމެޓިކް އުސޫލުތަކުގައި، ހަނގުރާމައިގެ ހަރުކަށި ޝިޢާރުތަކާއި، ހަވާލުވުމުގެ ނިޝާންތައް ވެސް ނުގެންގުޅޭ، ވަރުގަދަ މަޤާމެއްގެ ނިޝާނެއްގެ ގޮތުގައި ބަލާ ސިޔާސަތެކެވެ. ތާރީޚުން އެނގޭ ގޮތުގައި ޤައުމުތަކުން ސިޔާސީ ބަރުދަން އިތުރުވަނީ، ޕްރެޝަރުގެ ކުރިމަތީގައި އެ ޤައުމުތަކުގެ އުޞޫލީ ސްޓޭންޑް ދަމަހައްޓައިގެންނެވެ. އަފްޣާނިސްތާން މި މަރުހަލާއަށް ވާސިލްވެފައިވަނީ ދިގު ހަނގުރާމަތަކާއި ގުރުބާނީތަކާއި އުނދަގޫ އިމްތިހާނުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. މި ތަޖުރިބާތަކުގެ ސަބަބުން އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސިޔާސީ ލީޑަޝިޕުން މިހާރު މަސައްކަތް ކުރަނީ ޖަޒުބާތީ ރިއެކްޝަންތަކުގެ ބަދަލުގައި ހިސާބު ޖަހާފައިވާ މަގާމެއްގެ ތެރެއިން ސަރަހައްދީ ސިޔާސީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށެވެ.
މި ސަރަޙައްދުގައި ހަމަޖެހުން ލިބޭނީ ހުރިހާ ޤައުމަކުންވެސް އެކަކު އަނެކެއްގެ އިސްތިޤްލާލަށް އިޙްތިރާމްކޮށްގެންނެވެ. ދިގުދެމިގެންދާ ޓެންޝަންގެ މި ދައުރުން ޕާކިސްތާނުން ހަގީގަތުގައި ނިކުންނަން ބޭނުންނަމަ، ކުރިން ޕްރެޝަރާއި ސިއްރު އުސޫލުތަކުގެ ބަދަލުގައި ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ސިޔާސަތެއް ގެންގުޅެން ޖެހެ އެވެ. ބާރުގެ ސިޔާސަތަކީ ކުރު މުއްދަތުގެ ކާމިޔާބީތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމެއް ނަމަވެސް ދިގު މުއްދަތުގެ ހަމަޖެހުން ހޯދުމަށް ދުވަހަކުވެސް އެއީ ފައިދާހުރި ކަމެއް ނޫނެވެ.
މިއަދު އަފްޣާނިސްތާން އޮތީ ތާރީޚުގެ މަރުހަލާއެއްގައި، އެ ޤައުމަކުން ނިންމާ ކޮންމެ ނިންމުމަކުން މި ސަރަޙައްދުގެ މުސްތަޤްބަލަށް ނުފޫޒު ފޯރުވޭނެ މަރުހަލާގައެވެ. ދިގު އަހަރުތަކެއްގެ ހަނގުރާމައަށް ފަހު އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރައްޔިތުން އުންމީދު ކުރަނީ ކަރާމާތާއި ހަމަޖެހުމާއި މިނިވަންކަން ރައްކާތެރި މުސްތަގުބަލަކަށެވެ. މި އުންމީދުގެ ސަބަބުން އަފްޣާނިސްތާނަށް ހިތްވަރު ލިބިފައިވަނީ ޤައުމީ އިސްތިޤްލާލު ދިފާޢުކުރުމަކީ ކޮންމެ ސިޔާސީ ގުޅުމެއްގެ ބިންގަލަކަށް ހެދުމަށެވެ.
ބާރާއި ހަގީގަތާ ދެމެދު އޮތް ރޮނގު ސާފުވެގެން ދަނީ މިހިސާބުންނެވެ. ބާރު އެންމެ ބަލިކަށި ކަމަކަށް ވެގެންދަނީ ހަގީގަތާ ދެކޮޅަށް ތެދުވުމުން ކަމަށާއި، ހަގީގަތް އެންމެ ވަރުގަދަ ވެގެންދަނީ ޤައުމެއްގެ އިހުތިޔާރާއި ޤަބޫލުކުރުން ތަމްސީލުކުރާ ވަގުތުގައެވެ.
މި ސަރަހައްދުގެ ސިޔާސީ އެކްޓަރުންނަށް ތާރީޚުގެ ފިލާވަޅުތަކުން ދަސްވެއްޖެނަމަ، މިވަގުތަކީ އާ މަރުހަލާއެއް ފެށޭނެ ވަގުތެއް ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ. އެކަމަކު މާޒީގެ ގޯސްތައް ތަކުރާރުވެއްޖެނަމަ، ޙަޤީޤަތުގެ ކުރިމަތީގައި އެއްވެސް ބާރަކަށް ކެތްނުކުރެވޭނެކަން ތާރީޚުން އަނެއްކާވެސް ސާބިތުވެގެންދާނެއެވެ. މިއީ އަފްޣާނިސްތާނުން އަނެއްކާވެސް ދުނިޔެއަށް ހަނދާންކޮށްދެމުންދާ ފިލާވަޅެވެ:
ޤައުމުތައް ބަލިވަނީ ހަތިޔާރުގެ ބާރުން ނޫނެވެ؛ އޭގެ ބަދަލުގައި ޤައުމުތައް ބަލިވަނީ އެމީހުންގެ އިޚްތިޔާރު ގެއްލިގެންނެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިޚްތިޔާރު އަދިވެސް ދަމަހައްޓާފައިވާއިރު، ހަމަ އެ އަޒުމަކީ މި ސަރަޙައްދުގެ ސިޔާސީ އިކުއެޝަންގައި އެންމެ މުހިންމު ބާރަކަށް ވެއްޖެއެވެ.
ބާރާއި ހަގީގަތާ ދެމެދުގައިވާ ރޮނގު
