އިސްމަތުالله ސަރްވާން
ޕާކިސްތާން އުފެދުނު ދުވަސްވަރު ކަލާތުގެ ޚަނާތުގެ ނަމުގައި ބަލޫޗިސްތާނުގައި އަމިއްލަ މިނިވަން ވެރިކަމާއި ޝަރުއީ ނިޒާމާއި ދަރުއުލްއަވާމްގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ޝަރުއީ ޕާލަމެންޓެއް އޮތެވެ. އަދި އިނގިރޭސިންނާ ވެސް މުއާހަދާއެއްގެ ގުޅުމެއް އޮތެވެ. އިނގިރޭސިން ވަނީ، އިންޑިއާ ބައިބައިވުމާ ގުޅިގެން، ކަލާތުގެ މުސްތަގުބަލާ ގުޅޭގޮތުން ވަކި ނިންމުމެއް ނިންމާނެކަން ލިޔުމުން ރަސްމީކޮށް އެއްބަސްވެފައެވެ.
ނަމަވެސް މުސްލިމުންނާއި ހިންދޫންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު އޮންނަ ސަރަހައްދުތަކުގެ މެދުގައި ޑިމޮގްރަފިކް ބެލެންސް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި އިންޑިއާ ބައްރު ދެ ސްޓޭޓަކަށް ބަހާލުމުން ޕްރިންސްލީ ސްޓޭޓްތަކަށް ފުރިހަމަ އިސްތިގުލާލެއް ނުލިބުނެވެ. ގާނޫނީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ކަލާޓަކީ އިނގިރޭސި އިންޑިއާގެ ބައެއް ނޫން އަދި އިނގިރޭސި ކޮލޮނީއެއް ވެސް ނޫން ކަމުން، ޕާކިސްތާނުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ކަލާތު ދައުލަތް ޕާކިސްތާނުގެ ތެރެއަށް ވައްދައިދިނުމުގެ ހައްގެއް ނެތެވެ. ބައިބައިވުމުގެ ޕްލޭން ތަންފީޒު ކުރެވުނީ ހަމައެކަނި އިނގިރޭސި އިންޑިއާގެ ބައިތަކެއް ނުވަތަ ސީދާ އިސްތިއުމާރީ މުދަލެއް ހިންގާ ސަރަހައްދުތަކަށެވެ.
11 އޮގަސްޓް 1947 ގައި ކަލާތު ދައުލަތުން އިއުލާންކުރީ އިނގިރޭސިންގެ އެއްވެސް ކަހަލަ ނުފޫޒެއް ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލަކުން މިނިވަންވެފައިވާ ފުރިހަމަ އަދި ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމެވެ. އެއީ ރަސްމީ އަދި ޝަރުޢީ ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި އިޢުލާންކޮށް، އެތެރޭގެ ހުރިހާ ކަމެއްގައި އަދި ބޭރުގެ ހުރިހާ ކަމެއްގައި ފުރިހަމައަށް އިސްތިޢުމާރުކުރާ ދައުލަތެކެވެ.
ޕާކިސްތާން ވުޖޫދަށް އައީ ކަލާތުން މިނިވަންކަން އިއުލާން ކުރިތާ ތިން ދުވަސް ފަހުންނެވެ. މީގެ ކުރިން ކަލާތު ސްޓޭޓްގެ ގާނޫނީ ވަކީލެއްގެ މަގާމު އަދާކުރެއްވި އަދި ޚާނާތުގެ ދުސްތޫރީ މަގާމު ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާ ޕާކިސްތާނުގެ ލީޑަރު ގަވަރުނަރު ޖެނެރަލް މުހައްމަދު އަލީ ޖިނާހު ކަލާތުގެ މިނިވަންކަން ރަސްމީކޮށް ބަލައިނުގަތެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާ ހުށަހެޅުއްވީ ކަލާތު ޚާނާތުގެ ވެރިޔާ މީރު އަހުމަދު ޔާރް ޚާން އަށް ކަލާތު ޕާކިސްތާނަށް ވަދެވަޑައިގަތުމަށް ކަމަށާއި އެއީ ޕްރޮވިންޝަލް އޮޓޮނޮމީގެ ގޮތެއް ހިފަހައްޓައިގެން ކަމަށެވެ.
ފުރިހަމަ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ބާރެއް ލިބިފައިވާ ޕާލަމެންޓެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގި ކަލާތު ސްޓޭޓްގެ ދާރުލްއަވާމް ޕާކިސްތާނުން ބައިވެރިވުމަށް ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމާ ދެކޮޅު ހެދީ އެތައް ސަބަބަކާ ހުރެ އެވެ.
1. ކަލާޓަކީ އިނގިރޭސި އިންޑިއާގެ ބައެއް ނޫން ކަމަށާއި އިނގިރޭސިންނާ މުއާހަދާއެއްގެ ގުޅުމެއް އޮތް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.
2. އެއީ ޕާކިސްތާން އުފެއްދުމުގެ ކުރިން މިނިވަންކަން އިޢުލާންކޮށްފައިވާ ޤާއިމުވެފައިވާ ދައުލަތެކެވެ.
3. ޕާކިސްތާނަކީ ހަގީގީ މިނިވަން ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ނުބަލާ، އިނގިރޭސި ބާރުގެ ފަހަތުން އަންނަ އަދި އިނގިރޭސި މަސްލަހަތު ހިމާޔަތްކުރާ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލިއެވެ.
4. ދާރުލްޢަވާމް އަކީ ބަލޫޗް ޤަބީލާތަކުގެ ހަޤީޤީ މަންދޫބެއްގެ ގޮތުގައި ހަރަކާތްތެރިވެ، ޕާކިސްތާނާ ގުޅުމުން ބަލޫޗް ޤައުމުގެ އައިޑެންޓިޓީއާއި، ޙާލަތާއި، އިޤްތިޞާދާއި، ވަސީލަތްތަކާއި، ސިޔާސީ ޚުދުމުޚުތާރުކަމާއި، މުއްސަނދިކަމާއި، ސަޤާފީ ތަރިކައަށް ނުރައްކާވާނެ ކަމެއް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެއްވިއެވެ.
އިސްވެ ދެންނެވި ސަބަބުތަކާހުރެ ޕާކިސްތާނުން ޕާކިސްތާނަށް ވަނުމަށް ހުށަހެޅި ދަރުއުލްއަވާމުން ދެކޮޅު ހެދުމުން ޕާކިސްތާނުން ރައްދު ދިނީ ރޭވުންތަކާއި އަސްކަރީ ބާރު ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. ފުރަތަމަ ވަކި ސަރަހައްދުތަކެއް ކަލާތު ސްޓޭޓުން ވަކިކޮށް ޕާކިސްތާނާ ގުޅުވައިދިނެވެ. އޭގެ ފަހުން 1948 ވަނަ އަހަރުގެ މާޗް މަހު ޕާކިސްތާނުގެ ސިފައިން ކަލާތަށް ވަދެގެން ދިޔައެވެ.
މީރު އަހުމަދު ޔާރު ޚާން އަށް ސިޔާސީ އަދި އަސްކަރީ ގޮތުން ވަރުގަދަ ޕްރެޝަރެއް ކުރިމަތިވި އެވެ. ބަލޫޗް ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ލޭއޮހޮރުވުންތަކާއި ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތުމުން އެންމެ ފަހުން އޭނާ ސޮއިކުރެއްވީ ވެރިކަމުގެ އެއްބަސްވުމުގަ އެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކަލާތުގެ އަސްކަރީ އަދި ސިޔާސީ ބާރު އުވާލައި، ދައުލަތް ޕާކިސްތާނުގެ ތެރެއަށް ވަދެ، މި ނަޒަރިއްޔާތުން ބަލާއިރު، ސިޔާސީ، ގާނޫނީ، އަދި ލަޖިކަލް ޝަރުއީ ކަމެއް ނެތް އިންކޯޕަރޭޝަނެކެވެ.
ފުރަތަމަ ދެކޮޅުވެރިކަން: 1948
މަޖުބޫރުކޮށްގެން ވެރިކަން ތަންފީޒުކުރުމާ ގުޅިގެން ފުރަތަމަ ހަތިޔާރު އެޅި ދެކޮޅުވެރިކަން އުފެދުނީ 1948 ވަނަ އަހަރު ކަމަށްވާއިރު، ކަލާތު ޝާހީ އާއިލާގެ މެންބަރެއް ކަމަށްވާ ޚާންގެ ކޮއްކޮ ޕްރިންސް އަބްދުލް ކަރީމް ޚާން ބަލޫޗް ވެރިކަމަށް ދެކޮޅު ހައްދަވައި އެތައް ސަތޭކަ ތަބާއަކާއެކު ފަރުބަދަތަކަށް ނުކުތެވެ.
މި މަރުކަޒުން އޭނާ ވަނީ ޕާކިސްތާނާ ދެކޮޅަށް ބަލޫޗިސްތާނުގެ މިނިވަންކަމަށް ހަތިޔާރު އެޅި ކެމްޕޭނެއް ފަށާފައެވެ. އޭނާގެ ގްރޫޕުން އަސްކަރީ ކޮންވޯއީތަކާއި ޗެކްޕޮއިންޓްތަކާއި ސަލާމަތީ ބާރުތަކަށް ގެރިލާ ހަމަލާތައް ދީފައިވާއިރު، މިއީ ކަލާތު ޕާކިސްތާނަށް ވަދެވަޑައިގަތުމަށްފަހު އެ ސަރަހައްދުގައި އިންތިޒާމުކޮށްގެން ހަތިޔާރު އެޅި ދެކޮޅުވެރިކަމުގެ ފެށުމެވެ.
ޕްރިންސް އަބްދުލްކަރީމް ޚާން އިސްކޮށް ހުންނަވައިގެން ހިންގި ގަތުލުއާންމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބުރޫއަރާފައިވަނީ ފެށުނީއްސުރެ ރަސްމީ ތާއީދެއް ނުލިބުމުންނެވެ. އޭނާއަށް ޚާން މީރު އަހުމަދު ޔާރް ޚާންގެ ތާއީދު ނުލިބުމުން، ބަލޫޗް ގަބީލާތަކުގެ ވެރިންގެ މެދުގައި އެއްބައިވަންތަކަން ނެތެވެ. އެއްބަޔަކު ނިއުޓްރަލް ގޮތެއްގައި ތިއްބެވިއިރު އަނެއް ބަޔަކު ހިމޭންކަން އިޚްތިޔާރުކޮށް، ބަޣާވާތުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިނުގަތެވެ.
އަދި ހަތިޔާރާއި ވަޒަންގެ ދަތިކަން ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރިމަތިވެ، ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ބަލޫޗް އާބާދީއަށް އަދި އެމީހުންގެ ކުރިއަށް އޮތް މިސްރާބުގެ ސާފު، ޖަމާޢަތުގެ ސިޔާސީ ވިސްނުމެއް އުފެދިފައެއް ނުވެއެވެ.
އެންމެ ފަހުން އެކަހެރިކަމާއި ވަސީލަތްތައް މަދުވުމާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުމުން އަބްދުލްކަރީމް ޚާން ހަވާލުވިއެވެ. އޭނާ ޖަލަށްލެވުނު އިރު، އޭގެ ފަހުން ޕާކިސްތާނާ ހީވާގި އިދިކޮޅު ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި އަލުން ނުފެނުނެވެ.
އަބްދުލްކަރީމް ޚާންގެ ގަތުލުއާންމު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ފިއްތާލި ނަމަވެސް، އެއީ ޕާކިސްތާނާ ދެކޮޅަށް ބަލޫޗިސްތާނުގެ މިނިވަންކަމަށް ހަތިޔާރު އެޅި ދެކޮޅުވެރިކަމުގެ ހަރަކާތެއްގެ ބިންގާ އެޅި ކަމެކެވެ. އޭނާގެ ބަޣާވާތް ވެގެން ދިޔައީ ބަލޫޗް ސިޔާސީ ހަނދާނުގައި އުފެދިފައިވާ ބާބަކަށް ކަމަށާއި، ވަގުތު ފާއިތުވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް ޖީލުން ޖީލަށް ފޯރާފައިވަނީ ފުން ރަމްޒީ އަދި އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ މަސައްކަތުގެ ތަރިކައެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ބަލޫޗިސްތާނުގެ މާޒީއާއި ހަތިޔާރު އެޅި ހަނގުރާމައިގެ އަސްލު | 2 ވަނަ ބައި
