އަޖްމަލް
ބުއްދިއާއި ޤާނޫނުގެ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ކޮންމެ ޤައުމަކުންވެސް އެހެން މީހުންގެ މައްސަލަތަކަށް ސަމާލުކަން ދިނުމުގެ ކުރިން ފުރަތަމަ އަމިއްލަ އެތެރޭގެ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ޢަމަލީ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންޖެހޭ ކަމީ ރަނގަޅަށް ޤާއިމުވެފައިވާ އުސޫލެކެވެ. ނަމަވެސް ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި އެމެރިކާއާއި ސަރަޙައްދުގެ ބައެއް ޤައުމުތަކުގެ މެދުގައި އުފެދިފައިވާ ޓެންޝަންތަކުން ފެށިގެން އިސްލާމީ ޤައުމުތަކުގެ މެދުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް ކުޑަކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކާ ހަމައަށް ސަރަހައްދީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެކި މައްސަލަތަކުގައި މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި، ލަފާދޭ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ މަގުފަހިކޮށްދޭ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ވެރިކަމުން ތަކުރާރުކޮށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދެއެވެ.
މި ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި ވެސް ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ އެތެރޭގެ ގިނަ މައްސަލަތަކުގެ އިތުރުން އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކާ އެކު އުފެދިފައިވާ މައްސަލަތައް ހައްލު ނުވެ އެވެ. ޕާކިސްތާނުން ވަނީ އެ ސަރަހައްދުގައި ސުލްހައާއި ހަމަޖެހުން ހަރުދަނާ ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށް ތަކުރާރުކޮށް ބުނަމުން އަންނައިރު، ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ސިޔާސީ އަދި ޑިޕްލޮމެޓިކް މަޝްވަރާތަކުގައި ބައިވެރިވެފަ އެވެ. ސަރަހައްދީ ސުލްހައަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމާމެދު ޝައްކެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް އަސްލު ސުވާލަކީ އަމިއްލަ ސަލާމަތާއި އިގްތިސާދީ އަދި ސިޔާސީ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާ ގައުމަކުން ފުރަތަމަ ސަމާލުކަން ދޭންވީ އަމިއްލަ ގެ ތަރުތީބު ކުރުމަށެވެ.
ޕާކިސްތާނުގައި އަމާންކަން ނެތުމާއި، ސިޔާސީ ބައިބައިވުންތަކާއި، އިގްތިސާދީ ދަތިތަކާއި، އިދާރީ ކޮރަޕްޝަނާއި، އިޖުތިމާއީ އަދި ނަސްލީ ޝަކުވާތައް އިތުރުވުމަކީ ރައްޔިތުންގެ އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުންތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމެވެ. އޭގެ މައްޗަށް އަވަށްޓެރި ބައެއް ގައުމުތަކާ އެކު އޮންނަ ގުޅުން ތަކުރާރުކޮށް ފާއިތުވެފައިވަނީ ޓެންޝަން އާއި އިތުބާރު ނެތް ދުވަސްވަރުތަކެކެވެ. މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ދާޚިލީ މައްސަލަތަކަށް އިހުމާލުވެ ބޭރުގެ މައްސަލަތަކަށް ބޮޑު އަހަންމިއްޔަތުކަމެއް ދިނުމަކީ ދެމިއޮންނަ އަދި މާނަހުރި ނަތީޖާއެއް ނެރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އެންމެ ގާތް އަވަށްޓެރި ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި އަފްޣާނިސްތާނަށް އިސްލާމްއާބާދުގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ އަސަރު އެހެން ގައުމުތަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް ކޮށްފައިވެ އެވެ. ދެގައުމުގެ ރައްޔިތުންނަކީ ހަމައެކަނި އެއް ޢަޤީދާއެއް ހިއްސާކުރާ ދެ މުސްލިމް އަދި އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ދެ ޤައުމެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެދެޤައުމުގެ ފުން ތާރީޚީ އަދި އަވަށްޓެރިކަމުގެ ގުޅުންތަކެއްވެސް ބަނދެވިފައިވާ ދެޤައުމެއް ކަމަށެވެ. އެހެނަސް މިއަދު ކުރިއަށްވުރެ ބޮޑަށް މި ވެރިކަމަކީ ދެރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދުރުމިނާއި އިތުބާރު ނެތުމާއި ބައިބައިވުން ބޮޑުވާ މަސްދަރަކަށް ވެފައެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ ދީނީ އިލްމުވެރިންނާއި އިހުތިރާމް ލިބިގެންވާ އާންމު ފަރާތްތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ގިނަ އިލްމުވެރިން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ދުރު ހަމަނުޖެހުންތަކުގައި ދައުރެއް އަދާކުރުމަށް ޕާކިސްތާނުން ކުރި މަސައްކަތުގެ މައްޗަށް ޕާކިސްތާނުން އަފްޣާނިސްތާނާ ގުޅުން ބިނާކުރުމަށް ކުރިނަމަ އެވެ.
ބުއްދިއާއި، ޢިލްމާއި، ސިޔާސީ ތަޖުރިބާއިންވެސް އިޝާރާތް ކުރަނީ އެއް ހަޤީޤަތަކަށެވެ: ސުލްޙަ ފެށެނީ ގޭގައި. ސަރަހައްދީ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމުގައި ފައިދާހުރި ދައުރެއް އަދާކުރަން މަސައްކަތްކުރާ ކޮންމެ ގައުމަކުންވެސް ފުރަތަމަ ހުށަހަޅަންވާނީ އަމިއްލަ ބޯޑަރުގެ ތެރޭގައި ހަމަޖެހުމާއި އިންސާފާއި ރަނގަޅު ވެރިކަމެއްގެ ކާމިޔާބު މިސާލެކެވެ. އެހެން ނޫނީ އަމިއްލަ މައްސަލަ ހައްލުނުކޮށް ދޫކޮށްލާފައި އެހެން މީހުންގެ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ އެހެން އެންމެންގެ ކުށްތައް ފެނި ނަމަވެސް އަމިއްލަ ކުށްތަކަށް ލޯމަރާލައިގެން ހުންނަ މީހަކު ފަދަ ކަމެކެވެ.
އާޚިރުގައި މި ސަރަޙައްދުގެ މުސްތަޤްބަލް އުޖާލާވެގެން ދާނީ ކޮންމެ ޤައުމަކުންވެސް، ޚާއްޞަކޮށް ޕާކިސްތާނުންވެސް އަމިއްލަ އެތެރޭގައި ޒިންމާ އުފުލަން ފެށުމުންނެވެ. ދެމިއޮންނަ ހަމަޖެހުމަކީ ޝިއާރުތަކެއްގެ ތެރެއިން ހޯދޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ސިޔާސަތުތައް ހަގީގީ އިސްލާހުކުރުމާއި، ރައްޔިތުންގެ މައްސަލަތަކަށް ސަމާލުކަންދީ، އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކުގެ ހައްގުތަކަށް އިހުތިރާމްކުރުމުގެ ތެރެއިން އަންނަ ކަމެކެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަން: އަމިއްލައަށް ލޯމަރާލައިގެން، އެހެން މީހުންނާ މެދު ތޫނު ލޯ!
