އަޖްމަލް ޣަޒްނަވީ
މެދުއިރުމަތީގައި ފަހުގެ ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން މި ސަރަހައްދުގެ ސިޔާސީ ބެލެންސް ވަނީ ކޮންމެ ގައުމަކުން ވެސް އެގައުމެއްގެ ވައުދުތަކާއި އިއްތިހާދުތަކާއި ގައުމީ މަސްލަހަތުތައް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ވަޒަންކުރަން މަޖުބޫރުވެފައިވާ މަރުހަލާއަކަށެވެ. މި މާހައުލުގައި ޕާކިސްތާން ވަނީ ފުށުއަރާ އެތައް ޕްރެޝަރެއްގެ ތެރޭގައި ޖެހިފައިވާ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި އުފެދިފައެވެ. އެއްފަރާތުން ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާއެކު ސްޓްރެޓެޖިކް ގުޅުންތަކާއި ސަލާމަތީ ކޮމިޓްމަންޓްތަކުގެ ބުރަ އުފުލައެވެ؛ އަނެއްކޮޅުން އީރާނުގެ ސަރަހައްދީ ނުފޫޒާއި ޖިއޮގްރަފިކަލް ހަގީގަތްތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހެ އެވެ. ހަމައެއާއެކު އެމެރިކާއާއެކު ޒަމާނުއްސުރެ އޮތް ސިޔާސީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ގުޅުންތަކަށް އަޅާނުލެވޭނެއެވެ. މި ތިންގުނަ ޕްރެޝަރުގެ ސަބަބުން އިސްލާމްއާބާދު ވަނީ އުނދަގޫ އިޚްތިޔާރެއްގެ ކުރިމަތީގައި ބާއްވާފައެވެ.
މިފަދަ ހާލަތެއްގައި ޕާކިސްތާނުގެ ސިޔާސަތުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގައިދާނެ ހަނގުރާމައަކާ ދުރުހެލިވުން ކަމަށް ފެނެ އެވެ. ޤައުމުން ފާޅުގައި އެއްފަރާތަކަށް ތާއީދުކުރާނަމަ، އަނެއް ބާރުގަދަ ސަރަޙައްދީ ގުރުދާގެ ފަރާތުން ލިބޭ ރިއެކްޝަނަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ބައެއް ސިޔާސީ ވަޒަންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އިސްލާމްއާބާދުން އަމިއްލައަށް ޕްރެޝަރު ކުޑަކޮށް، ސަރަހައްދީ ފިތުނަތަކުގެ ބާރު ލުއިކޮށް، ވަގުތު ހޯދުމަށްޓަކައި ކްރައިސިސް ބަދަލުކުރުމުގެ ނުވަތަ ބަދަލުކުރުމުގެ ސްޓްރެޓެޖީއެއް ގެންގުޅެފާނެ އެވެ.
މި އޮނިގަނޑުގެ ތެރެއިން އަފްޣާނިސްތާނަކީ އަބަދުވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ސްޓްރެޓެޖިކް ހިސާބުތަކުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭ ޖިއޮގްރަފީއެކެވެ. ބޯޑަރުގެ ޓެންޝަންތައް އިތުރުވުމަކީ ނުވަތަ ސަލާމަތީ ޕްރެޝަރުތައް އިތުރުވުމަކީ އިސްލާމްއާބާދަށް ޑައިވަރޝަނަރީ ޓެކްޓިކެއްގެ ސިފައިގައި ވެދާނެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް މިފަދަ އުސޫލަކީ ކުރު މުއްދަތެއްގެ ސިޔާސީ ހިސާބުކުރުމެއް ކަމުގައި ހީވިޔަސް، ސްޓްރެޓެޖިކް ގޮތުން މިއީ ބޮޑެތި ނުރައްކާތަކުން އެއްކިބާވެފައިވާ އުސޫލެއް ނޫނެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނަކީ މިހާރު ސަރަހައްދީ ބާރުތަކުން އެމީހުންގެ ސިޔާސީ މައްސަލަތައް ފޮރުވުމަށްޓަކައި ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނަކަށް ބަދަލުކުރެވޭނެ ހުސް ޖިއޮގްރަފީއެއް ނޫނެވެ. ފާއިތުވި ދެތިން ދިހަ އަހަރުގެ ތަޖުރިބާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި ބިމުގެ ސަލާމަތަށް ބޭރުގެ ވާދަވެރިކަމުގެ ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އޭގެ ނަތީޖާ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ބޯޑަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ދުވަހަކުވެސް ހަނިވެފައި ނުވެއެވެ. ހަނގުރާމައިގެ އަލިފާންގަނޑުގެ ސަބަބުން މުޅި ސަރަހައްދުގެ ސަލާމަތީ ބެލެންސަށް ވަރަށް އަވަހަށް އަސަރުކޮށްފައިވެ އެވެ.
އަނެއްކޮޅުން ޚުދު ޕާކިސްތާނަށް ވެސް ކުރިމަތިވެފައިވަނީ ފުން އެތެރޭގެ މުސީބާތްތަކެކެވެ. އިޤްތިޞާދީ ބަލިކަށިކަމާއި، ސިޔާސީ ނުތަނަވަސްކަމާއި، ސަލާމަތީ ނުރައްކާތައް ފުޅާވުމަކީ ޤައުމުގެ ސްޓްރެޓެޖިކް ކެޕޭސިޓީ ހަނިވާ ކަންތައްތަކެވެ. މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި އާ ފްރަންޓެއް ހުޅުވުމުން އޭގެ މައްސަލަތަކަށް ހައްލެއް ނުލިބޭނެ ކަމަށާއި އިސްލާމްއާބާދުގެ ކޮނޑަށް އިތުރު ބުރަތަކެއް އިތުރުވެދާނެ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.
ފުޅާ ޖިއޮޕޮލިޓިކަލް ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، މިހާރު ހިނގަމުންދާ ސަރަހައްދީ ދަތިކަމުން ފެންނަނީ ބައިނަލްއަގްވާމީ އަދި ސަރަހައްދީ އިއްތިހާދުތައް އުފެދިފައިވާ ހާލަތެއްގަ އެވެ. މިފަދަ ބަދަލުވަމުން އަންނަ މާހައުލެއްގައި ގައުމުތަކުން ނިންމުންތައް ކާމިޔާބު ކުރެވޭނީ ކުރު މުއްދަތުގެ އުކުޅުތަކަށް ވުރެ ދިގު މުއްދަތުގެ ސްޓްރެޓެޖިކް މަސްލަހަތުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްގެންނެވެ. ކްރައިސިސްއެއް ބަދަލުކުރުމުގެ ސިޔާސަތަކީ ވަގުތީ ފައިދާތަކެއް ލިބިދާނެ ސިޔާސަތެއް ނަމަވެސް ގިނަ ފަހަރަށް އެއީ ވަރަށް އަވަހަށް ޚުދު އާ ކްރައިސިސްއެއްގެ މަސްދަރަކަށް ވެގެންދެއެވެ.
މި ސަރަހައްދުގެ ޑައިނަމިކްސްގައި ޕާކިސްތާނުން ސްޓޭބަލް ދައުރެއް އަދާކުރަން ބޭނުންނަމަ އެންމެ ބުއްދިވެރި ގޮތަކީ ކޮންފްލިކްޓް ފުޅާކުރުމަށް ވުރެ ކްރައިސިސް މެނޭޖްމަންޓަށް އިސްކަން ދިނުމެވެ. ސިޔާސީ ހިސާބު ހެދުމުގެ ބޭނުމުގައި ރޯވެފައިވާ އަލިފާންގަނޑު ގިނަ ފަހަރަށް ވަރަށް އަވަހަށް އެ އަލިފާން ރޯކޮށްލި މީހުންގެ ކޮންޓްރޯލުން ބޭރުވެގެންދާކަން ތާރީޚުން ދައްކައެވެ.
މެދުއިރުމަތީ ހަނގުރާމައިން ސަލާމަތްވާން ޕާކިސްތާން ގޮތެއް ހޯދަނީ
