ލިޔުނީ ޑރ.ހުމާމް ޚާން
އަފްޣާނިސްތާނާއި ޕާކިސްތާން ސިފައިންގެ އަރލީ ފައުންޑޭޝަންގެ އިންޒާރުތަކެވެ
1848 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސިވިލާތުން އަފްޣާނިސްތާނަށް އަރައިގަތްއިރު، އެގައުމުގެ ވަފާތެރި އެކުވެރިޔާ ސަރުދާރު ދޮސްޓް މުހައްމަދު ޚާން ކާބުލްގެ ތަޚުތުގައި ބަހައްޓާފައިވެ އެވެ. އެކަމަކު މި އުސޫލު އޮތީ ހަމައެކަނި މޫނުމަތިންނެވެ. ހަގީގަތުގައި އެ ސަރަހައްދު ވަނީ ބޮޑެތި ބާރުތަކުގެ މެދުގައި ވާދަވެރިކަމުގެ ދާއިރާއަކަށް ވެފައެވެ.
1863 ވަނަ އަހަރު ދޮސް މުޙައްމަދު ޚާން އަވަހާރަވުމުން އަފްޣާނިސްތާނާއި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ގުޅުން މަޑުމަޑުން ބޮޑުވަމުން ދިޔައެވެ. އާ އަމީރު އިނގިރޭސިންގެ ނުފޫޒު ދެކޮޅު ހަދައި، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ބޮޑު ވާދަވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭ ބާރެއް ކަމަށްވާ ރަޝިޔާއާ ގާތަށް ޖެހިވަޑައިގަތެވެ.
މިއީ، 1878 ވަނަ އަހަރު، ދެވަނަ އެންގްލޯ-އަފްޣާން ހަނގުރާމަ ރޯކޮށްލި ހާލަތްތަކެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތުން ކާބުލް އަތުލައިގަނެ، އެގައުމުގެ ޕަޕެޓް އާމިރުގެ ގޮތުގައި ޔަޤޫބް ޚާން އިންސްޓޯލް ކުރިއެވެ. އެކަމަކު ވަރަށް އަވަހަށް އެއަށް ވިސްނުނީ ހަރުކަށި ހަގީގަތެއް: އަފްޣާނިސްތާނުގެ ފަރުބަދަތަކަކީ ހަމައެކަނި ޖިއޮގްރަފީއެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ފަޅައިގެން ނުދާ ރައްޔިތުންގެ ވަރުގަދަ ބިނާތަކެކެވެ.
އިނގިރޭސިވިލާތަށް ވިސްނުނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ޤައުމު ގަދަކަމުން އަޅުވެތިކުރުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫންކަމެވެ. އެހެންކަމުން އެކަމުގެ ސްޓްރެޓެޖީ ބަދަލުކުރިއެވެ. ސީދާ ވެރިކަމެއްގެ ބަދަލުގައި އަފްޣާނިސްތާނުގައި އެގައުމުގެ ހުޅަނގު ބޯޑަރުތަކަށް ނުރައްކަލެއް ނެތް ސަރުކާރެއް އޮތްތޯ ބެލި އެވެ.
މީގެ އިތުރުން އަފްޣާނިސްތާނަކީ ރަޝިޔާއާއި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަމުގެ ދާއިމީ މައިދާނެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިއޮންނާނެކަން ސާފުވިއެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި އިނގިރޭސިވިލާތުން އެގައުމުގެ ސްޓްރެޓެޖީ އަލުން ބައްޓަންކުރީ:
– އިންޑިއާގެ ހުޅަނގު ބޯޑަރުތައް ރައްކާތެރިކުރުން
– ރަޝިޔާގެ ނުފޫޒު ހުއްޓުވުމަށް
– އޭގެ މަސްލަހަތަށް ނުރައްކާވެދާނެ އެއްވެސް ގަތުލުއާންމެއް ފިއްތާލުން
މި މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި އިނގިރޭސިވިލާތުން ނިންމީ ހުޅަނގު އިންޑިއާ، މިހާރުގެ ޕާކިސްތާނުގައި އެގައުމުގެ ސިފައިން ހަރުދަނާކޮށް ރަނގަޅަށް އިންތިޒާމުކުރުމަށެވެ.
މި ގޮތުން ލޯޑް ރޮބަރޓްސް (ފުރަތަމަ ފްރޮންޓިއަރ ފޯސްގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި، ފަހުން އަފްޣާނިސްތާނަށް އަރައިގަތުމުގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވި، އަދި 1885 ވަނަ އަހަރު ބެންގަލް ސިފައިންގެ ކޮމާންޑަރަކަށް ވެވަޑައިގެންނެވި) ފަދަ އިނގިރޭސި ޖެނެރަލުން ޖޯޖް މެކް މުންނާއެކު ގަބޫލުކުރަން ފެށިއެވެ. މި ޚިޔާލު ފަހުން “މާޝަލް ރޭސް” ތިއަރީގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވިއެވެ.
މި ސިޔާސަތުގެ ދަށުން އިންޑިއާ ބައްރުގެ ވަކި ސަރަޙައްދުތަކެއް ހޮވާފައިވާއިރު، އެންމެ މުހިންމު ސަރަޙައްދުތަކަކީ ޖެލަމް، ރާވަލްޕިންޑީ، އެޓޮކް، ކޮހަޓް، އަދި ބުނަރ އެވެ. މި ސަރަހައްދުތަކުން މީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުނީ ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކުގައެވެ.
1885 ވަނަ އަހަރު ލޯރޑް ރޮބަރޓްސް ބެންގަލް ސިފައިންގެ ކޮމާންޑާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމުން މި ޕްރޮސެސް އިތުރަށް އަވަސްވެ، މަދްރަސާ އާއި ބޮމްބޭ ލަޝްކަރުތަކަށް ވެސް ފުޅާވެގެން ދިޔައެވެ. ފަހުން ލޯރޑް ކިޗަނަރ ވަނީ މި ނިޒާމު އިތުރަށް އިންތިޒާމުކޮށް، ސްޓްރަކްޗަރ ކޮށްފައެވެ.
ކިޗަނަރ ވަނީ ރޯޔަލް އިންޑިއަން އާމީއަށް ބޮޑު އިސްލާހެއް ގެނެސްދީފައެވެ. 1903 ވަނަ އަހަރު ބެންގަލް، މަދްރަސާ، ބޮމްބޭގެ ލަޝްކަރުތައް އެއްކޮށްލެއްވީ އެއް މަރުކަޒީ ބާރަކަށް ކަމަށްވާ ރޯޔަލް އިންޑިއަން އާމީ އެވެ. އެއަށްފަހު މައިގަނޑު ހަތަރު ކޮމާންޑަކަށް ބަހާލެއްވީ ބެންގަލް، ޕަންޖާބު، މަދްރަސާ، އަދި ބޮމްބޭ އެވެ.
ޕަންޖާބު ކޮމާންޑަށް ޚާއްޞަ އަހަންމިއްޔަތެއް ދިނީ އެއީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ބޯޑަރާއި ކައިރި ރަށަކަށް ވާތީއެވެ. އެއީ ޕަންޖާބާއި، ފްރޮންޓިއަރ (ޚައިބަރ ޕަޚްތުންޚްވާ)، ސިންދު، އަދި ބަލޫޗިސްތާން ފަދަ ހުޅަނގު އިންޑިއާގެ މުހިންމު ސަރަހައްދުތަކުގެ ޒިންމާ އެ ޤައުމަށް ދީފައެވެ. 1900 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސި އިންޑިއާ ސިފައިންގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި އެކުލެވިގެންވަނީ މި ހަނގުރާމަވެރި ކަމަށް ބުނާ ޤަބީލާތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ފަހުން މިއަދުގެ ޕާކިސްތާނު ލަޝްކަރުގެ މައިގަނޑު ބިންގަލަކަށް ވެގެން ދިޔައީ މި ޕަންޖާބު ކޮމާންޑެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި، އެތަން އުފެދުމަކީ ޕާކިސްތާން ސިފައިންގެ ކުރީގެ މަރުކަޒެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭއިރު، ލޯޑް ކިޗަނަރ ވެސް އޭގެ ބާނީންގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ.
މި މުޅި ތާރީޚީ ފަސްގަނޑަށް ބަލާއިރު، ވިހިވަނަ ގަރުނުގެ ފަހުކޮޅު ޕާކިސްތާނު ސިފައިންގެ ގިނަ ނިންމުންތަކަކީ ހަމަ އެ އިސްތިޢުމާރީ ވިސްނުމުގެ ކުރިއަށް އޮތް ނިންމުންތަކެއްކަން ވިސްނަން ފަސޭހަވެގެންދެއެވެ. މިސާލަކަށް 1980 ގެ އަހަރުތަކުގައި ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަންއާ ދެކޮޅަށް ހިނގި ހަނގުރާމައިގައި އެމީހުންގެ ތާއީދު ބޮޑުތަނުން ލިބުނީ ހަމައެކަނި ދީނީ މަގުސަދުތަކަށް ވުރެ ސްޓްރެޓެޖިކް މަސްލަހަތުތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.
ހަމައެފަދައިން ޕާކިސްތާނުގެ ސިފައިން ބައެއް ފަހަރު އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިސްލާމިކް އެމިރޭޓް (އައިއީއޭ) އަށް ތާއީދުކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް އެއީ ދީނީ ނިޒާމަކަށް ވައުދުވުމުންނެއް ނޫނެވެ. އެހެން ނަމަ އެންމެ ފުރަތަމަ ޝަރީއަތް ތަންފީޒު ކުރީސް އަމިއްލަ ގައުމުގެ ތެރޭގަ އެވެ.
ހަގީގަތުގައި މިއީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހަމަ އެ ސިޔާސަތުގެ ކުރިއަށް އޮތް ކަމެއް: ކާބުލްގައި އެމީހުންގެ ސަލާމަތީ މަސްލަހަތާ ދެކޮޅަށް ނުހުރެވޭނެ ސަރުކާރެއް އޮންނަން ޖެހެ އެވެ.
އަދި މި ފަސްގަނޑަށް ރިއާޔަތް ކުރާއިރު، ސެޕްޓެމްބަރު 11 ގެ ފަހުން ޕާކިސްތާނު ސިފައިން އައިއީއޭއާ ގުޅުން ކަނޑާލައި އެމެރިކާއާ އެއްކޮޅަށް ނިންމުމަކީ ދުވަހަކުވެސް “ޔޫ ޓާން” އެއް ކަމަށް ނުކިޔޭނެ އެވެ.
އެއީ ސިފައިން ފެށުނީއްސުރެ މިގޮތަށް ބިނާވެފައި އޮތުމުން: އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސަރުކާރުން އެމީހުންގެ އިރުޝާދުތަކަށް ތަބާނުވެއްޖެނަމަ، އެކަމާ ދެކޮޅަށް ފިޔަވަޅު އަޅައި، އޭގެ ބަދަލުގައި އެކަށީގެންވާ އެހެން މީހަކު ނުވަތަ އެމީހުން އިޚްތިޔާރުކުރާ ވެރިކަމެއް ވެރިކަމަށް އަންނާނެތީއެވެ.
މުޅި ތާރީޚުގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ހަގީގަތް | 4 ވަނަ ބައި
