ޚައިބަރު ޖަލާލް
ދީނުގައި ޙައްދުފަހަނަޅައިދިއުމާއި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމުގެ މާނައަކީ ނަބިއްޔާ ސީރާއާއި، މަތިވެރި ޞަޙާބީންނާއި، ދީނުގެ ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ޙައްދުތަކުން ބޭރަށް ދިޔުމެވެ. އަނެއްކޮޅުން އިހުމާލު ނުވަތަ އުނިކަން އުފެދެނީ ރަސޫލާ (ޞޢވ)އާއި، ޞަޙާބީންނާއި، ފާހަގަކޮށްލެވޭ ޢިލްމުވެރިންގެ އުނގަންނައިދިނުންތަކާއި ޢަމަލުތައް ދޫކޮށް ނުވަތަ އިހުމާލުވުމުންނެވެ.
ކުރީ ބައިތަކުގައި ފާހަގަކުރެވިފައިވަނީ މެދުމިނަކީ މީހެއްގެ ހުރިހާ އަމަލަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާ ސިފައަކަށް ވާތީ، ދިރިއުޅުމާއި އަޅުކަމުގެ ހުރިހާ ކަމެއްގައި ކޮންމެ މުސްލިމަކަށް ވެސް މެދުމިނާއި ބެލެންސް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި މެދުމިން ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ވާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ތިރީގައިވާ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.
1. ދީނާއި ޢަޤީދާގައި މެދުމިން
ދީނުގައި މެދުމިނަށް ނިސްބަތްވަނީ ބެލެންސް ބެހެއްޓުމާއި، ތިމާގެ ޢަޤީދާތަކާއި، އަޅުކަންކުރުމާއި، އަޚްލާޤާއި، ދީނީ ޢަމަލުތަކުގައި މާބޮޑަށް އިތުރުވުމާއި އިހުމާލުވުމުން ދުރުހެލިވުމަށެވެ. ދީން ހަރުކަށިކަމުގެ ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ މިންވަރަށް ފޮޅިފައި ނުވަތަ ލުއިކަމާއި ފަރުވާކުޑަކަމުގެ ވަޅުގަނޑަށް ވެއްޓިގެން ނުވާނެއެވެ. އަހުލު ސުންނަތް ވަލްޖަމާޢަތުގައި ބުނާ ގޮތުގައި މެދުމިނުގެ މާނައަކީ ޤުރުއާނާއި ސުންނަތަށް އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު ތަބާވުމާއި، ކުރިން ތިބި ޞާލިޙު ޞާލިޙީންގެ ވިސްނުމަށް ތަބާވުމާއި، ރައްޔިތުންގެ ހެވާއި ލާބައަށް ރިޢާޔަތްކުރުމެވެ.
ކުރުކޮށް ބުނާނަމަ، ޢަޤީދާގައި މެދުމިނުގެ މާނައަކީ، ޙައްޤު ނޫން ތަކުފީރުން ދުރުހެލިވުމާއި، ވަކިވަކި ފަރުދުން މާބޮޑަށް ކުށްވެރިކުރުމުން ދުރުހެލިވުމެވެ. ހިތާމައަކީ މިއަދު އިސްލާމްދީނުގެ ނަމުގައި ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ ކަންކަމާއި މާބޮޑަށް ފުންކޮށް ޣަރަޤުވެ، އަމިއްލައަށް ފިޔަވައި އެއްވެސް މީހަކު މުސްލިމެއްގެ ގޮތުގައި ނުދެކޭ މީހުން އެބަތިއްބެވެ.
އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ދީނުގައި މެދުމިނުގެ މާނައަކީ، މާބޮޑަށް ނުވަތަ އިހުމާލުވުމެއް ނެތި، ކުރިން ތިބި ޞާލިޙު ޞާލިޙުންގެ ވިސްނުމަށް ތަބާވެ، ފުރިހަމަ ވިސްނުމާއެކު ޤުރުއާނާއި ސުންނަތަށް ތަބާވުމެވެ. މި މެދުމިނަކީ ދޮގުވެރިކަމާ އެއްބަސްވުމެއް ނޫން އަދި ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ މަގެއްވެސް ނޫނެވެ؛ އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ އިސްލާމްދީނުގެ ޠާހިރުކަން ދަމަހައްޓައި، ކޮންމެ ވަގުތެއްގައި އަދި ކޮންމެ ތަނެއްގައިވެސް އެކަން ޢަމަލީ ގޮތުން ކުރެވޭނެ ގޮތް ހަދައިދޭ އުސޫލެވެ.
ޝަރަފުވެރި ޤުރުއާނުގައި މުސްލިމް އުންމަތަށް ތައުރީފުކޮށްފައިވަނީ އޭގެ މެދުމިނާއި ބެލެންސް އަށްޓަކައެވެ.
﴿وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا﴾
“އަދި މިގޮތަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުން ހައްދަވީ ހަމަ އިންސާފުވެރި ބެލެންސްޑް (މެދު) ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައެވެ.”
(އަލްބަޤަރާ 2:143)
އިމާމު އަލްޙަބަރީ (ރ.) ޙަދީޘްކުރައްވަނީ: “ވަޞިއްޔަތް” ގެ މާނައަކީ ޢަދުލުވެރި އަދި މޮޅުކަމެވެ؛ އެއީ މާބޮޑަށް ތަބާވާ މީހުންނަށް ނުވަތަ ދަށްވާ މީހުންނަށް އިޝާރާތްކުރާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
އިބްނު ކަޘީރު (ރ.އ) ހާމަކުރައްވާ ގޮތުގައި މުސްލިމް އުންމަތަކީ ޝަރީޢަތާއި މެތޮޑޮލޮޖީގައި އެންމެ ބެލެންސް ކުރެވިފައިވާ ޤައުމެވެ.
الله ތަޢާލާ އެހެން ތަނެއްގައިވެސް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.
﴿لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ﴾
“ތިބާގެ ދީނުގައިވާ ޙައްދުތަކަށްވުރެ އިތުރުނުވާށެވެ.”
(އަންނިސާޢު 4:171)
الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ސާފުކޮށް މަނާކުރައްވާފައިވަނީ ޙައްދުފަހަނަޅާފައިވާ ކަންކަމާއި ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ ކަންތައްތަކެވެ.
«إيّاكم والغلوّ في الدِّين، فإنما أهلك من كان قبلكم الغلوّ في الدِّين»
“ދީނުގައި ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުމަށް ސަމާލުވާށެވެ، ތިބާގެ ކުރިން ތިބި މީހުންނަށް މިފަދަ ހަރުކަށި ފިކުރުގެ ސަބަބުން ހަލާކުވެގެން ދިޔައެވެ.”
ކުރުކޮށް ބުނާނަމަ އިސްލާމްދީނުގެ އަސާސީ އެއް އުނގަންނައިދިނުމަކީ ހުރިހާ ކަމެއްގައި ވެސް މެދުމިނާއި ބެލެންސް ދެމެހެއްޓުމެވެ. މިމަގުގައި މާބޮޑަށް ނުވަތަ އިހުމާލުން ވެއްޓޭ މީހުންނަށް އިސްލާމްދީނުގެ ހަގީގީ ސިފަ އޮޅިގެން ނުވަތަ ޝައިޠާނާގެ މަޅިއަށް ވެއްޓިއްޖެއެވެ.
އިސްލާމްދީން: މެދުމިނާއި ބެލެންސްގެ ދީން | 4 ވަނަ ބައި
