ބަލޫޗް ރެސިސްޓެންސް: ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ އަނިޔާވެރިކަމުގެ ނަތީޖާ

ޝައްބީރު އަޖްމަލް

ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ބަލޫޗުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތަކީ އައު މަސައްކަތެއް ނޫން، އަދި އިމްޕޯޓް ކުރެވިފައިވާ ކަމެއް ނޫން، އަދި ބޭރުގެ ތަދައްޚުލުވުމުގެ ދައުވާތަކުން ގަބޫލުކުރެވޭ ގޮތުގައި ދުރަށް ވިސްނައިދޭ މަސައްކަތެކެވެ.  އެއީ ޕާކިސްތާނުގެ ވުޖޫދުގެ އެންމެ ކުރީ އަހަރުތަކާ ހަމައަށް ފޯރާ ފުން ތާރީޚީ މުރަކަތަކެއް އެކުލެވޭ ކޯޅުންގަނޑެކެވެ.  ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ މީޑިއާތަކާއި ސަލާމަތީ މުއައްސަސާތަކުން މި ހަމަނުޖެހުންތައް ބޭރުން ދުއްވާ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ފްރޭމް ކުރަމުންދާއިރު، ގިނަ ފަހަރަށް ބަލޫޗިސްތާނުގައި ހިނގާ ކަންތައްތަކުގެ ފަހަތުގައި ފޮރުވިފައިވާ އަތެއްގެ ގޮތުގައި އަފްޣާނިސްތާނަށް ދައުވާ ކުރެ އެވެ.  ތާރީޚީ ރެކޯޑާއި، ސިޔާސީ ހަގީގަތްތަކާއި، ބިންމަތީގައި ހިނގާ ކަންތައްތައް ކިޔައިދެނީ ވަރަށް ތަފާތު ވާހަކައެކެވެ.

1947 ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާން އުފެދުނުއިރު، ބަލޫޗިސްތާނަކީ ހަމައެކަނި ޖަމާވާން އިންތިޒާރު ކުރަމުން ދިޔަ އެހެން ޕްރޮވިންސެއް ނޫނެވެ.  އެއީ މިނިވަންކަން އިއުލާންކޮށް، އާ ދައުލަތާ ގުޅުމާ ދެކޮޅުކަން ސާފުކޮށްދެއްވި ކަލާތުގެ ޚާންގެ ވެރިކަމުގައި ސެމީ އޮޓޮނޮމިކް ސިޔާސީ ޖަމާއަތެއްގެ ގޮތުގައި އުފެދިފައިވާ ތަނެކެވެ.  އެ ދެކޮޅުވެރިކަމަކީ ކުރު މުއްދަތެކެވެ.  1948 ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާ ކަލާތަށް ވަދެ ގަދަކަމުން އެ ސަރަހައްދު ފެޑެރަލް ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށަށް ގެނައެވެ.  އެއްވެސް ރެފިރެންޑަމެއް ނުބާއްވައެވެ.  މަޝްހޫރު އެއްވެސް މެންޑޭޓެއް ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.  އެ ނިންމުމަކީ ބަލޫޗް އާބާދީގެ އިހުތިޔާރު ދައްކުވައިދޭ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.  އެވަގުތުން ފެށިގެން އިތުބާރު ނެތްކަމާއި، ފުރައްސާރަކުރުމާއި، ދިގުދެމިގެންދާ ކުރިމަތިލުމުގެ އުސޫލެއް ބައްޓަންވެގެން ދިޔައީ، އަދިވެސް ފަނޑުވެފައެއް ނުވެއެވެ.

އޭގެ ފަހުން އައި ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ތެރޭގައި ބަލޫޗިސްތާނުގައި ތަކުރާރުކޮށް ގަތުލުއާންމާއި ފިއްތުންތަކުގެ ދައުރުތައް ވަނީ ތަޖުރިބާކޮށްފައެވެ.  1948 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އެކަނިވެސް މަދުވެގެން ދެކޮޅުވެރިކަމުގެ ބޮޑެތި ފަސް ރާޅެއް އެ އަތޮޅު ތެޅިފޮޅިފައި ވެއެވެ: 1948 ވަނަ އަހަރު އަތޮޅު ހިފެހެއްޓުމަށް ހަތިޔާރު އެޅި ފުރަތަމަ އިދިކޮޅު؛  1958 އާއި 1959 އާ ދެމެދު ނަވާބު ނައުރޯޒް ޚާން އިސްކޮށް ހުންނަވައިގެން ހިނގި ގަތުލުއާންމު؛  1962 އިން 1963 އަށް ހަތިޔާރު އެޅި ކުރިމަތިލުމުގެ އަނެއް މަރުހަލާ؛  ޒުލްފިކަރު އަލީ ބުއްޓޯގެ ސަރުކާރުގައި 1973 އާއި 1977 އާ ދެމެދު ހިނގި ބޮޑެތި ފިތުނަވެރިކަން؛  އަދި، 2000 ގެ އަހަރުތަކުގެ ކުރީކޮޅުއްސުރެ މިއަދާ ހަމައަށް، ހަތިޔާރު އެޅި ދެކޮޅުވެރިކަމާއި މަދަނީ ދެކޮޅުވެރިކަން ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި އުފެދިފައިވެއެވެ.

ކޮންމެ އެޕިސޯޑަކަށް ވެސް ލިބިފައިވަނީ އެއް ތަރުހީބެކެވެ.  އޭގެ ފަހުން އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކާއި، ވައިގެ މަގުން ބޮން ގޮއްވުމާއި، އިގްތިސާދީ ބްލޮކޭޑްތަކާއި، ސިޔާސީ ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިވެފައިވަނީ ވަރުބަލި އެއްގޮތްކަމާއެކުގައެވެ.  ޚުދު ތަކުރާރުވުމަކީ ވެސް ހާމަވާ ކަމެކެވެ.  އެއީ ހަމައެކަނި ސަލާމަތީ ގޮތުން ދުއްވާ މައްސަލައެއް ނޫން ކަމަށާއި، ދުވަހަކުވެސް ސީރިއަސްކޮށް ކުރިމަތިލާން ނުޖެހޭ ސިޔާސީ މުސީބާތަކަށް އިޝާރާތް ކުރާ ކަމެކެވެ.

މި ހައްލުނުކުރެވި އޮތް ފިތުނަ ތޫނުކޮށްލަނީ އަތޮޅުގެ އާދަޔާ ހިލާފު ގުދުރަތީ މުއްސަނދިކަމުންނެވެ.  ބަލޫޗިސްތާން އިށީނދެގެން އިނީ ސުއީ ގޭސް ދަނޑުތަކާއި، ރެކޯ ޑިކްގެ ކޮޕާ އާއި ރަން ރިޒާވްތަކާއި، ސްޓްރެޓެޖިކް އަގު އިންތިހާއަށް ބޮޑު އައްސޭރިފަށެކެވެ.  އެގައުމުގެ މަޢުދަނީ ޖަމާޢަތްތަކާއި ޖިއޮގްރަފިކް މަޤާމުގެ ސަބަބުން މިއީ ޕާކިސްތާނުގެ އެންމެ ވަސީލަތްތައް ގިނަ އެއް ސަރަޙައްދެވެ.  އަދިވެސް އެއީ އޭގެ އެންމެ ނިކަމެތި އަދި އެންމެ އިހުމާލުވެފައިވާ ތަނެކެވެ.  އެކްސްޓްރެކްޝަން އާއި އާމްދަނީއާ ބެހޭ ގޮތުން ނިންމުންތައް ނިންމަނީ އިސްލާމްއާބާދުގަ އެވެ.  ފައިދާ ދަނީ ބޭރަށް.  ބިމުގައި ބަލާއިރު، ގިނަ ބަލޫޗް ކޮމިއުނިޓީތަކުގައި ދިރިއުޅެމުންދަނީ ދިގުދެމިގެންދާ ކަރަންޓުގެ ދަތިކަމާއި، އިތުބާރު ނުކުރެވޭ ފެން ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ވަޒީފާނެތް މީހުންނެވެ.  ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ވަންދެން ބިމުން ފޯރުކޮށްދޭ އެއްޗަކާއި އޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭ އެއްޗަކާ ދެމެދު އޮތް މި ފުރިހަމަ ނުތަނަވަސްކަމުން ޝަކުވާއާއި ސިޔާސީ ގޮތުން ދުރުހެލިވުމުގެ އިހުސާސް ބޮޑުވަމުން އަންނަ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.

2000 ގެ އަހަރުތަކުގެ ކުރީކޮޅުއްސުރެ މި ހަމަނުޖެހުން ވަނީ އަދިވެސް އަނދިރި ބާބަކަށް ވަދެފައެވެ.  ގަދަކަމުން ގެއްލުވާލުމަކީ އޭގެ އެންމެ ހޯންޓިން އެއް ސިފައަކަށް ވެއްޖެ އެވެ.  އެތައް ހާސް ބަލޫޗް ޒުވާނުންނާއި ދަރިވަރުންނާއި ޕްރޮފެސަރުންނާއި ނޫސްވެރިންނާއި ސިޔާސީ އެކްޓިވިސްޓުން ވަނީ ގެއްލިފަ އެވެ.  ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ފަހުން އެމީހުންގެ ހަށިގަނޑު ހައިވޭތަކުގައި، ދުރު ފަރުބަދަ ސަރަހައްދުތަކުގައި ނުވަތަ ފަޅު ބިންތަކުގައި ފެންނައިރު، މިއީ އާންމުކޮށް “މަރާލައި އުކާލާ” ސިޔާސަތެއްގެ ގޮތުގައި ކިޔާ ބިރުވެރި އުސޫލެކެވެ.  މި އަމަލުތައް އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ ހަމައެކަނި ހަތިޔާރު އެޅި ޖަމާއަތްތަކަށް ނޫނެވެ؛  އެމީހުން ވަނީ މަދަނީ ސިޔާސީ އެކްޓިވިޒަމް ފުނޑުފުނޑުކޮށްލައި، މުޅި އަތޮޅުގެ އާއިލާތަކަށާއި މުޖުތަމައުތަކަށް ދިގުދެމިގެންދާ ޓްރޮމާއެއް ދީފަ އެވެ.

ބަލޫޗް ދެކޮޅުވެރިކަމުގެ ވާހަކައަކީ ވެސް އެކަން ބައްޓަންކުރި ފަރާތްތަކާއި، ސިޔާސީ ލީޑަރުންނާއި، ގަބީލާގެ އިސްވެރިންނާއި، ނަވާބު އަކްބަރު ބުގްތީ އާއި ޚައިރު ބަޚްޝް މާރީ ފަދަ ފިކުރީ އަޑުތަކާ ވެސް ވަކިނުކުރެވޭނެ ވާހަކައެކެވެ.  ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ބުގްޓީގެ ޓްރެޖެކްޓަރީ ކިޔައިދިނެވެ.  އެއް ދުވަހަކު ޕާކިސްތާނުގެ ސިޔާސީ ނިޒާމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި 2006 ވަނަ އަހަރު ހިންގި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއްގައި އޭނާ މަރާލިއިރު، އޭނާގެ މަރުގެ ސަބަބުން ނިންމާ ބޮޑު ބަދަލެއް އައިސް، ދައުލަތުގެ އިމުގެ ތެރޭގައި ބައިވެރިވާން ބޭނުންވާ މީހުން ވެސް ތިބީ އަތްފޯރާފަށުން ބޭރުގައި ނޫންކަން ގިނަ ބަޔަކަށް ގަބޫލުކޮށްދިނެވެ.

މި ދިގު އަދި ހަލަބޮލި ތާރީޚުގެ ތެރޭގައި އަފްޣާނިސްތާނަކީ ބަލޫޗިސްތާނުގައި ހިނގާ ކަންތައްތަކުގެ ފަސޭހަ ބަޔާނެއްގެ ގޮތުގައި ތަކުރާރުކޮށް ތައާރަފް ކުރެވިފައިވާ ތަނެކެވެ.  ނަމަވެސް އަރުޝީފުގެ ހެކިތަކުން ވެސް އަދި ޒަމާނީ ރިޕޯޓިންތަކުން ވެސް މި ކޯޅުން އަމާޒުވެފައިވަނީ ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ކަމަށް ބުނާ ބުނުމަކަށް ތާއީދެއް ނުކުރެ އެވެ.  ބަލޫޗް ހަރަކާތަކީ އެ އަތޮޅުގެ ތެރެއިން އުފެދި، އަމިއްލަ ސިޔާސީ އަދި އިޖުތިމާއީ މާހައުލެއްގައި ތަރައްގީވެ، ލޯކަލް ޑައިނަމިކްސްގެ ސަބަބުން ކުރިއަށްދާ ހަރަކާތެކެވެ.  އަފްޣާނިސްތާނަކީ މި މަސައްކަތުގެ ފަރާތެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެ މަސައްކަތުގެ ސްޕޮންސަރެއް ނޫން ކަމަށާއި، ބަލޫޗް ލީޑަޝިޕް ހިންގަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސަރަހައްދުން ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭ އެއްވެސް އިޝާރާތެއް ނެތް ކަމަށެވެ.

ދެކޮޅުވެރިކަން ދެމިއޮތުމުން ޕާކިސްތާނުގެ ވެރިކަންކުރާ މުއައްސަސާތަކަށް ލިބެންޖެހޭ އެއްޗަކީ ޑިފްލެކްޝަން އަށް އިތުރު ފުރުސަތެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއީ ހިސާބު ހެދުމުގެ ހިނދުކޮޅެކެވެ.  ގަދަކަމުން ގެއްލުވާލުމުގެ ނިމުމެއް ނެތި، އަސްލު ސިޔާސީ ހިމެނުމެއް ނެތި، އަމިއްލަ ބިމުން ނަގާ މުއްސަނދިކަމުގެ އިންސާފުވެރި ހިއްސާ ލޯކަލް ކޮމިއުނިޓީތަކަށް ފުރުސަތު ނުދީ، ވަޅުލުމުގެ ބަދަލުގައި ތާރީޚީ ގޯސްތަކާ ކުރިމަތިލާން ނުޖެހި، އެ ދައުރު ފަޅައިގެން ދިއުމަކީ ގާތް ކަމެއް ނޫނެވެ.

އަފްޣާނިސްތާނުގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކުރުމަކީ މާޒީއަށް ބަދަލެއް ނާންނަ ކަމެއް ކަމަށާއި، އަދި ބަލޫޗްގެ ތަކުލީފުތަކަށް ލުއި ދިނުމަށް އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރާ ކަމަށެވެ.  އެއީ ހަމައެކަނި ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައިވާ އަސްލު ހަގީގަތްތަކުން ސަމާލުކަން އެއްފަރާތްކޮށްލުމެވެ.  އަދި އެ ހަގީގަތްތަކަށް ހައްލެއް ނުލިބި އޮތްހާ ހިނދަކު، ހަމަޖެހުމެއް ވެސް އަދި ސުލްހަވެރިކަމެއް ވެސް ކުރިމަތިވާނެ ކަމަކަށް ނުބެލެވެ އެވެ.