ޕާކިސްތާނުގެ ޖެނެރަލުންގެ ތާރީޚީ ފަރުވާކުޑަކަމާއި އަނިޔާވެރިކަން

ޑރ.އަޖްމަލް ކަކަރު

ޕާކިސްތާން އުފަންވި ދުވަހުން ފެށިގެން އެންމެ ސަރުކާރަކުން ވެސް ހަގީގީ ޒިންމާއެއް ނުވަތަ މުއައްސަސާތަކުގެ ޑިސިޕްލިންއަކާ އެކު ވެރިކަން ނުކުރެ އެވެ.  ތަކުރާރުކޮށް ޤައުމާއި އެ ޤައުމުގެ މަދަނީ ވެރިން ރަހީނުކޮށްފައިވާ އަސްކަރީ އަދި ޖާސޫސީ ޖެނެރަލުން ތާރީޚީ ގޮތުން ފަރުވާކުޑަ އަދި ކެރިގެން ހިންގާފައިވާ ޢަމަލުތަކެއް ކަމުން ޕާކިސްތާނުގެ މުސްލިމް ރައްޔިތުންގެ އިންތިހާއަށް ޤުރުބާނީތަކުންވެސް ދުވަހަކުވެސް އެމީހުންގެ އަމަލުތައް ސަލާމަތް ނުކުރެވުނެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ ފުރަތަމަ ބޮޑުވަޒީރަކީ ލިއަކުއަތު އަލީ ހާން އެވެ.  އެމަނިކުފާނު އަވަހާރަކޮށްލުމަށް ފަހު، ސީދާ ގޮތުންނާއި ނުސީދާ ގޮތުން ވެސް ގައުމު ވެއްޓުނީ އަސްކަރީ ހުދުމުހުތާރު ވެރިންގެ އަތްދަށަށެވެ.  1948 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ވެސް މުޙައްމަދު އަލީ ޖިނާޙް ވަނީ ޖެނެރަލް މުޙައްމަދު އަޔޫބް ޚާން އޭނާގެ އަސްކަރީ ވާޖިބުތަކަށްވުރެ ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި މާ ބޮޑަށް ޣަރަޤުވެފައިވާހެން ހީވާކަން ކަންބޮޑުވުމާއެކު ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ.

ޤައުމުތަކާއި އެ ޤައުމުތަކުގެ ތަޤްދީރާމެދު ފަރުވާކުޑަކަމާއި ކިބުރުވެރިކަމާއެކު ކަންތައްކުރާ މީހުންނާމެދު ތާރީޚަކީ ރަޙްމަތްތެރިކަމެއް ނޫނެވެ.  ލިއަކުއަތު އަލީ ޚާން، 1951 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 16 ވަނަ ދުވަހު ރަވަލްޕިންޑީގެ ކޮމްޕެނީ ބާގްގައި ބޭއްވި ބޮޑު ޖަލްސާއެއްގައި ތަގުރީރު ކުރައްވަމުން ގެންދެވިއިރު، އޭނާގެ ނިތްކުރިއަށް ބަޑިޖަހާފައިވަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސައިދު އަކްބަރު ޚާން ނަމަކަށް ކިޔާ މީހެކެވެ.  އޭނާގެ ވާހަކަފުޅުގައި ލިއަކުއަތު ވަނީ ގައުމުތަކާ ދެކޮޅަށް ކިބުރުވެރި އަދި ފުރައްސާރަ ބަސްތަކެއް ވިދާޅުވެ، އަކްބަރު އަފްޣާން އަށް ބާރު އަޅުއްވައި، އެތަނުން އޭނާ ބަޑިޖަހައި މަރާލާފައެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ ޖެނެރަލުންގެ ވިސްނުން އަބަދުވެސް ބިނާވެފައިވަނީ ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ ރޫހުގައެވެ.  އެމީހުންގެ ކިބައިގައި މިނިވަންކަމުގެ އަސްލު އިހުސާސެއް ނެތް ކަމަށާއި، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް ތަކުރާރުކޮށް ދުޝްމަނުންނާ އަތް ގުޅާލާފައިވާ ކަމަށެވެ.  މި އަޅުވެތިކަމާއި ޚިޔާނާތްތެރި ސިފަ ވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ އިސްތިގުލާލުގެ މުޅި ތާރީޚު ގެއްލިފައެވެ.  ތާރީޚީ ރެކޯޑްތަކުގައި ޕާކިސްތާނު ސިފައިންގެ ބައްޕަގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ޖެނެރަލް އިސްކަންދަރު މިރްޒާ ސިފަކޮށްފައިވަނީ “ބެންގަލް ހިފުމުގެ ތެރޭގައި ނަވާބު ސިރާޖުއްދައުލާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެ، އިނގިރޭސިންނަށް ޖާސޫސްކުރި އިނގިރޭސި އިސްތިޢުމާރީންގެ ވަފާތެރި އޭޖެންޓް މީރު ޖަފަރުގެ ދަރިކޮޅުގެ މީހެކެވެ.”

ޕާކިސްތާނުގެ ޖެނެރަލުންގެ ކެރިއަރުގައި ޖާސޫސުކުރުމާއި ޚިޔާނާތްތެރިކަން ތަކުރާރުކޮށް ފެންނަމުން އަންނައިރު، މި ބަދުނާމު ވަނީ މުޅި ގައުމުގެ މައްޗަށް ހިޔަނި އަޅާފައެވެ.  އެހެންކަމުން ޕާކިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންގެ ވާޖިބަކީ އެމީހުންގެ ޤައުމީ ތާރީޚު ނަޖިސްކޮށްފައިވާ އެ ޖެނެރަލުންގެ ކުރިމަތީގައި ހިމޭންކަމަށް ދެކޮޅުހެދުމެވެ.

އެމީހުންގެ ވެރިކަމަށް ކުރާ ނަފްރަތު ވެސް ވަނީ ހަމަ އެހާމެ ސިނިކަލް ގޮތަކަށެވެ.  އިސްކަންދަރު މިރްޒާގެ ވެރިކަމުގައި، ހަމައެކަނި ބޮޑުވަޒީރުގެ މަގާމަކީ ސަމާސާއެއްގެ ގޮތުގައި ދެކިވަޑައިގަތުމުން، އެންމެ ތިން އަހަރުގެ ތެރޭގައި، 1955 އިން 1958 އަށް ފަސް ބޮޑުވަޒީރަކު މަގާމުން ވަކިކުރި އެވެ.  މި ކުޑަކުޑަ އަދި ފަރުވާކުޑަ ނަޒަރިއްޔާތުން ޕާކިސްތާނަށް ތަކުރާރުކޮށް ނިކަމެތިކުރުން ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ނުލިބުނު، ބައެއް ފަހަރު ބެންގަލްގައި، އަނެއްބައި ފަހަރު ކަޝްމީރުގައެވެ.

އެމީހުންގެ ފުރައްސާރަ ސަރުކާރަށް ނުވަތަ ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި ހުއްޓިފައެއް ނުވެއެވެ.  އެމީހުން އެ ބިމުގެ ޤާނޫނުތަކާއި ޤާނޫނު އަސާސީއާ ޚިލާފުވެ، ބޭރުގެ ޕެޓްރޯނަރުންގެ އެހީގައި މުސްލިމް ޤައުމު ޕާކިސްތާނުގެ މައްޗަށް ބިދޭސީ ނިޒާމެއް ލާޒިމުކުރިއެވެ.  ތާރީޚުގައި ލިޔެވިފައިވާ ގޮތުގައި “ބަލީގެ ސަބަބުން ނިކަމެތިވެފައިވާ ބިއުރޯކްރެޓެއް ކަމަށްވާ މަލިކް ޣުލާމް މުޙައްމަދު ޖެނެރަލް އައްޔޫބް ޚާންގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ބޮޑުވަޒީރު ޚަވާޖާ ނާޒިމުއްދީން ވަކިކޮށް، 1953 ވަނަ އަހަރު އޭނާގެ ބަދަލުގައި އެމެރިކާގައި އޭރު ޕާކިސްތާނުގެ ސަފީރު މުޙައްމަދު އަލީ ބޮގްރާ ހުންނެވިއެވެ. ޣުލާމް މުޙައްމަދުގެ ވާހަކަތައް އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީއަކު މާނަކުރަން ޖެހުނެވެ  އޮފް ޕާކިސްތާނުގެ ގާނޫނު އަސާސީ ތައްޔާރުކޮށްފައި އޮތެވެ.”

ޖެނެރަލުންގެ ކިބުރުވެރިކަމާއި ފަރުވާކުޑަކަމުން މީގެ ކުރިން އެއްފަހަރު ބަންގްލަދޭޝްއަށް ގެއްލުން ލިބުނުއިރު، ކަޝްމީރާއި ބަލޫޗިސްތާނުގައި ވެސް ހަމަ އެ ތާރީޚު ތަކުރާރުވެދާނެ އެވެ.  ބަންގްލަދޭޝް ވަކިވުމަކީ، މިނިވަން އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާ ގަބޫލުކުރަން ދެކޮޅު ހެދުމުން، ޖެނެރަލުން ލަދުވެތިކަމާއެކު ތަދައްޚުލުވުމުގެ ސީދާ ނަތީޖާއެވެ.  ބަންގާޅީގެ މިނިވަންކަމުގެ ހަރަކާތުގެ ލީޑަރު ޝެއިޚް މުޖީބުރު ރަހުމާން ވަނީ މިނިވަންކަމަށްޓަކައި ހަނގުރާމަކުރުމަށާއި އެމަނިކުފާނުގެ ޕާޓީގެ ހަ ނުކުތާގެ ޕްރޮގްރާމް ތަންފީޒު ކުރުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.  އަނިޔާވެރި ހަނގުރާމައަކާއި ވާހަކަ ނުދައްކާ އިންސާނީ ތަކުލީފަށް ފަހު އިރުމަތީ ޕާކިސްތާން ފުނޑުފުނޑުވެގެން ދިޔައެވެ.  މައުލާނާ އަޒާދު ކުރިން ލަފާކުރެއްވި ގޮތުގައި 1946 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހު ޕާކިސްތާނުގެ އާޓިފިޝަލް ސްޓްރަކްޗަރ ރޫޅި، ބަންގްލަދޭޝް އިސްތިއުމާރީ ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި އުފެދި، ޕާކިސްތާނުގެ ސިފައިންނަށް ލިބުނީ ލަދުވެތި ބަލިވުމެކެވެ.

ޖެނެރަލުންގެ ޖަރީމާތައް ނިމުނީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ރައްޔިތުންނަށް ނުވަތަ އެމީހުންގެ މުސްލިމް އަވަށްޓެރިންގެ އަނިޔާއަކުން ނޫނެވެ.  އެމީހުންގެ އަނިޔާވެރިކަން މުޅި ސަރަޙައްދާއި އެއަށްވުރެ ވެސް ފުޅާވެގެން ދިޔައެވެ.  އަނިޔާވެރި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް ވެސް އެކަމުން ސަލާމަތް ނުވެވުނެވެ.  އެމެރިކާގެ ގާތް އެކުވެރިއެއް ކަމަށްވާ އުރުދުންގެ ރަސްގެފާނު ހުސެއިން ބިރުގަތީ ފަލަސްތީނުގެ މިނިވަންކަމުގެ ހަނގުރާމައިގެ ޗެމްޕިއަނުން އޭނާގެ ތަޚުތަށް ނުރައްކާވެދާނެ ކަމަށާއި، އޭރު ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަންގެ ތާއީދު އޮތް ސީރިއާ އެމީހުންނަށް ތާއީދު ކޮށްފާނެ ކަމަށެވެ.  1970 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު، އޭނާގެ ވެރިކަން ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި، ފަލަސްތީނުގެ ރެފިއުޖީންނާ ދެކޮޅަށް އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގުމަށް ހުސެއިން އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ.

އެ އޮޕަރޭޝަންތައް މަޝްހޫރުވީ ބްލެކް ސެޕްޓެމްބަރުގެ ނަމުންނެވެ.  އިސްރާއީލުގެ ޖާސޫސީ އިދާރާއިން އުރުދުންގެ ސިފައިންނަށް އެހީތެރިވެދިންއިރު، މި ކެމްޕޭން ބަލަހައްޓަމުން ދިޔައީ ބްރިގޭޑިއަރ ޒިޔާއުލްހަޤް އިސްކޮށް ހުންނަވައިގެން ޕާކިސްތާނުގެ ވަފުދަކުންނެވެ.  މި އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ފަލަސްތީނުގެ 35،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ޝަހީދުވެފައިވެއެވެ.  ފަހުން ޒިޔާ އެނބުރި ޕާކިސްތާނަށް ވަޑައިގެން، ހަލުވިކަމާއެކު ސަފުތަކަށް އަރައި، ޗީފް އޮފް އާމީ ސްޓާފް އަކަށް ވެވަޑައިގެން، އިންތިޚާބުވި ސަރުކާރު ވައްޓާލައި، މާޝަލް ލޯ ތަންފީޒުކޮށް، އެންމެ ފަހުން ބޮޑުވަޒީރު މަރާލީ އުފެއްދި ދައުވާތަކަކުންނެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ ރެފިއުޖީން ކަތިލުމުގައި އޭނާ އަދާކުރި ދައުރަށް ޕާކިސްތާނުގެ ޖެނެރަލް ޒިޔާއުލްހަޤަށް އުރުދުންގެ އެންމެ މަތީ އަސްކަރީ ޝަރަފު ލިބިވަޑައިގެންނެވިއެވެ.  ޔާސިރު އަރަފާތު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު ގާތްގަނޑަކަށް 25،000 އަށް އަރާފައިވެ އެވެ.  މި އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގީ ހުސެއިން ރަސްގެފާނުގެ ސީދާ އަމުރުފުޅެއްގެ ދަށުންނެވެ.  އިސްރާއީލުގެ ޖެނެރަލް މޯޝޭ ދާން ފަހުން ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި “އެގާރަ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުސެއިން މަރާލި ފަލަސްތީނުގެ މީހުންގެ އަދަދު، އިސްރާއީލަށް މަރާލަން ވިހި އަހަރު ނަގާނެ” ކަމަށެވެ.

1979 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަން އިން އަފްޣާނިސްތާނަށް އަރައިގަތްއިރު، ޖެނެރަލް ޒިޔައުލްހަކްގެ ވެރިކަމުގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމަށް އަފްޣާނިސްތާނުގެ ޖިހާދުން އިންތިހާއަށް ފައިދާތަކެއް ލިބުނެވެ.  ޖެނެރަލުން އިގްތިސާދީ، އަސްކަރީ، އަދި ވިޔަފާރީގެ ފުޅާ ފައިދާތަކެއް ހޯދިއިރު، “ހާސް ކަނޑާލުމުން މަރުވުން”، “ކާބުލް އަންދާލުން”، އަދި “ފެން އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ކައްކާލުން…” ފަދަ ރަހުމުކުޑަ ޢަޤީދާތައް ކުރިއެރުވިއެވެ.

1988 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހު ޕަންޖާބުގެ ބަހާވަލްޕޫރު ކައިރީގައި ސީ-130 ޓްރާންސްޕޯޓް މަތިންދާބޯޓެއް ވައިގެ ތެރޭގައި ގޮވުމުން ޒިޔައުލްހަކްގެ ނިމުމެއް ކުރިމަތިވި އެވެ.  މި ބޯޓު ވެއްޓުމުގައި އޭނާ މަރުވީ އެމެރިކާގެ ސަފީރާއި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ އެޓޭޗަކާއި ގާތްގަނޑަކަށް ތިރީސް ވަރަކަށް ޕާކިސްތާނުގެ އިސް އޮފިސަރުންނާ އެކުގަ އެވެ.  އޭނާ އެތަނަށް ދަތުރުކޮށްފައި ވަނީ ބައިނަލްއަގްވާމީ ޗެނަލްތަކުން މުޖާހިދީންނަށް އަސްލު ފޯރުކޮށްދިން އެމެރިކާގެ އެމް1 އެބްރަމްސް ޓޭންކްތައް ބަލާ ފާސްކުރުމަށެވެ.

ފެށުނީއްސުރެ ނިމުމާއި ހަމައަށް ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ޝަޚްސިއްޔަތުގެ ވާހަކައަކީ ގައުމީ ކަންކަމާ މެދު ފުން އަދި ޒިންމާދާރުކަން ކުޑަ ވިސްނުމަކާ އެކު ވިޔަފާރިކޮށްފައިވާ ފޭރުމާއި ކޮރަޕްޝަނާއި އަނިޔާވެރިކަމާއި ކިބުރުވެރިކަމާއި ޚިދުމަތްތެރިކަމުގެ ވާހަކައެކެވެ.  އެމީހުން ވެރިކަން އަތުލައިގަންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު ޕާކިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންގެ ލޭއާއި ފޮތިގަނޑަކީ، ޤައުމީ ޚަޒާނާއަކީ، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ނިޢުމަތެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެއެވެ.  މީގެ މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ ޕާކިސްތާނާއި ބައިނަލްއަގްވާމީ މީޑިއާތަކުން ވެސް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ޖެނެރަލް ޕަރްވޭޒް މުޝައްރަފާއި އަޝްފާގު ކަޔާނީގެ އަތުގައި އޮސްޓްރޭލިއާ އާއި ގަލްފް ސްޓޭޓްތަކުގައި ފުޅާ ޖަޒީރާތަކާއި މުދާތައް ހުރިއިރު ޕާކިސްތާނުގެ އާންމު ރައްޔިތުން ތިބީ އިގްތިސާދީ ގޮތުން ބޮޑު ދަތިތަކެއްގެ ތެރޭގަ އެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިހާރު ސާފުކޮށް އެނގިއްޖެ، ޕާކިސްތާނުގެ ޖެނެރަލުން އަފްޣާނިސްތާނާއި އާޓިފިޝަލް ބޯޑަރުގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންނާ މެދު މިފަދަ ޢަދާވާތްތެރިކަމެއް ގެންގުޅެނީ ކީއްވެގެންކަން.  އެމީހުންނަށް ވޭންދެނިވި ކަމަކީ ގައުމީ ސަލާމަތެއް ނޫން ކަމަށާއި އެމީހުންގެ ކުރީގެ އުންމީދުތައް ފުނޑުފުނޑުވެގެން ދިއުމެވެ، އެއީ އެއް ދުވަހަކު ސޯވިއެޓާ ދެކޮޅު ޖިހާދުގެ ދުވަސްވަރު އެމީހުން ދެކެމުން އައި ހުވަފެންތަކެވެ.  އަނެއްކާވެސް އެމީހުން ދަނީ ހަމަ އެ ވަހުމުތަކުގެ ފަހަތުން ދުވަމުން، ދޫކޮށްލާފައިވާ އެމެރިކާއާއި ނޭޓޯގެ އަސްކަރީ ސާމާނުގެ ބާވަތްތައް އަފްޣާނިސްތާނުން ޕާކިސްތާނަށް އެތެރެކޮށްގެން ފައިދާ ހޯދުމުގެ އުންމީދުގައެވެ.

އާޚިރުގައި އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ޝުކުރުވެރި ހުޅަނގުގެ ފަލްސަފާވެރިޔާ ޖޯޖް ސަންޓަޔާނާގެ ބަސްފުޅު ހަނދާންކޮށްދިނުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެކެވެ: “ތާރީހު ހަނދާން ނުނެތޭ މީހުންނަށް އެކަން ތަކުރާރު ކުރަން ނަސްރު ލިބިގެންވެއެވެ.”