ޕާކިސްތާން އޮތީ ރޫޅިގެން ދިއުމުގެ މަގުމަތީގަ އެވެ.

ސައްޔިދު ޖަމާލުއްދީން އަފްޣާނީ

ޖުމްލަކޮށް ބަލާއިރު، ޕާކިސްތާނަކީ، ފެށުނީއްސުރެ، ނުތަނަވަސް ކޯހެއްގައި، ބައިބައިވުމާއި ރޫޅިގެން ދިއުމުގެ ރާޅުތަކުގެ ސަބަބުން މެދުނުކެނޑި ކުރިމަތިވެފައިވާ ކޯހެކެވެ.  ބައެއް ފަހަރު ސްވަޓްގައި ހާދިސާތައް ހިނގާފައިވެ އެވެ؛  އަނެއްބައި ވަގުތުތަކުގައި ބަލޫޗިސްތާނާއި ކަލާތުގެ ޚާނުންނާ އެކު ހަމަނުޖެހުންތައް އުފެދި، އޭގެ ފަހުން ބަންގްލަދޭޝް ފަދަ އާބާދީ ބޮޑު ސަރަހައްދުތައް ވަކިވެ ގެއްލިގެން ދިޔައެވެ.

މި ހުރިހާ ކަމެއް ކުރިމަތިވި ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ވެރިކަންކުރާ ޝަޚްސިއްޔަތުގެ ނާކާމިޔާބު ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން އާންމު ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ނުރުހުމާއި ހިތްހަމަނުޖެހުން އުފެދިގެން ދިޔަ ކަމުގެ އިތުރުން މުޅި މުޖުތަމައުގައި ބަލިކަށިކަމާއި އަމިއްލަ ނަފްސަށް ޝައްކު އުފެދިގެން ދިޔައެވެ.  ހަމައެއާއެކު، އިސްލާމީ އުނގަންނައިދިނުންތަކާއި، ދީނީ އަގުތަކާއި، މުޤައްދަސް ރަމްޒުތަކާމެދު ޝައްކު އުފެދުނީ، މި ޙާލަތްތަކުގެ ހަޤީޤަތްތަކުން ބައްޓަންވެގެންނެވެ.

މި ހާލަތުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މުޅި ރާއްޖޭގައި އެއްބަޔަކު އަމިއްލަ ނަފްސަށް ޝައްކު އުފެދިގެން އަލިފާން ރޯކޮށް ނައްތާލުމުގެ ދައުރުތައް ފަށާފައިވާއިރު، އަނެއް ބަޔަކު އިސްލާމީ އަގުތައް ދިފާއުކުރުމުގެ ބެނާގެ ދަށުން ހަރަކާތްތައް ފެށިއެވެ.

ދާދިފަހުން ލ.އަތޮޅުގައި ބޭއްވި އަސްމާ ޖަހަންގީރު ކޮންފަރެންސްގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަދި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ހަރަކާތެއް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވެއެވެ.  ބަލޫޗިސްތާނުގެ ކުރީގެ އަދި ފުން ވިސްނުންތޫނު ސިޔާސީ ބޭފުޅެއް އަދި އެ އަތޮޅުގެ ނުފޫޒުގަދަ އެއް ބޭފުޅެއް ކަމަށްވާ ސަރްދާރު އަޚްތަރު ޖާން މެންގަލް ބަލޮޗް ވާހަކަ ދެއްކެވީ މުޅި މަޖިލިސް ކަރަންޓު ކުރުވާ ވަރަށް ހިތުގެ ތެދުވެރިކަމާއި ޞައްޙަކަމާއެކުގައެވެ.

އެމަނިކުފާނުގެ ވާހަކަފުޅުގެ ފެށުމުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ބާނީ މުހައްމަދު އަލީ ޖިނާހާއި ކަލާތުގެ ޚާންއާ ދެމެދު އެއްބަސްވުމެއް އޮތްކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ތާރީހީ ލިޔުމެއް ހުށަހަޅުއްވާފައިވެ އެވެ.  ސަރުދާރު އަޚްތަރު ޖާން މެންގަލް ސާފުކޮށް ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ކަލާތުގެ ޚާނާއި މުހައްމަދު އަލީ ޖިނާހާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުން މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ދައުލަތުން އެންމެ ކުޑަމިނުން ވެސް ތަންފީޒުކޮށްފައި ނުވާ ކަމަށެވެ؛  އެއަށް ޝަރަފުވެރިކަން ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި އޭގެ ހުރިހާ ޞަފްޙާއެއް ވަނީ ކޮށާލާފައެވެ.

ސަރުދާރު އަޚްތަރު ޖާން މެންގަލްގެ ވާހަކަފުޅުގައި ވެސް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ ފާއިތުވި އަށްޑިހަ އަހަރު ދައުލަތަށް އެއްބާރުލުންދީ ހިއްސާވާ ދަތުރެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް ސަރުކާރުން އަބަދުވެސް އެކަންކަން ހިފަހައްޓާފައިވާ ކަމަށެވެ.  “ރައްޔިތުންގެ ވޯޓުން ޗީފް މިނިސްޓަރަކަށް ބައްޕަ ސަރުދާރު އަތައުالله މެންގަލް އިންތިހާބުވި ނަމަވެސް މި ނިންމުން ސަރުކާރުން ބަލައިނުގަތީ އަޅުގަނޑު އަމިއްލައަށް ޗީފް މިނިސްޓަރަކަށް ވީނަމަވެސް ބާރާއި މަޖުބޫރުކޮށްގެން ވެރިކަމުން ދުރުކުރީ.”  އެއަށްފަހު އެހެން ބައެއް ފަރުދުންގެ ނަން ފާހަގަކުރައްވައި، އާންމުންގެ ތާއީދު އޮތް ނަމަވެސް، އެއިން އެއްވެސް ބޭފުޅަކަށް ހައްގު ތަމްސީލު ލިބިފައި ނުވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެއެވެ.

މިހުރިހާ ކަމަކުންވެސް އެނގިގެންދަނީ، އަޅުގަނޑުމެން ކުރި ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރިޔަސް، ސަރުކާރުން ދުވަހަކުވެސް އަޅުގަނޑުމެންނާއެކު ހިނގަން ތައްޔާރަށް ނެތްކަން، މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް އަށް ދިހަ އަހަރުގެ ތާރީޚުން ސާފުކޮށް ކަށަވަރުކޮށްދޭ ޙަޤީޤަތެކެވެ.  މި ސަބަބަށްޓަކައި، ބަންގްލަދޭޝްގެ ލީޑަރުންނަށް އެއްފަހަރަކު ޒުލްފިކާރު އަލީ ބުޓޯ ދެއްކެވި ބަޔާނެއް ތަކުރާރުކޮށްލަން ބޭނުންވަނީ: “ތިޔަބައިމީހުން އެތަނުގައި، އަހަރެމެން މިތާ،” އެމީހުންނަށް ދެމިތިބެވޭނެ އެއްޗެއް ނެތުމުންނެވެ.

ސަރުދާރު އަޚްތަރު ޖާން މެންގަލް އަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ވަރަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ، އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ، ނުފޫޒުގަދަ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ މީހެއްކަން ވިސްނުން މުހިންމެވެ.  އޭނާގެ މުޅި ޙަޔާތް ހޭދަކޮށްފައިވަނީ ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ކަމަށާއި، ބައްޕައަކީވެސް މަޝްހޫރު އަދި ޤަބޫލުކުރެވޭ ސިޔާސީ ބޭފުޅަކަށް ވާތީ، މި ވަޒީފާ އޭނާއަށް ވާރުތަވެފައިވަނީ އޭނާގެ ނަސްލުންނެވެ.  ސިޔާސީ ހުރިހާ އުނދަގުލަކާއި ހިސާބުތަކާއި ކޮމްޕްލެކްސިޓީތަކަށް ފުރިހަމައަށް އަހުލުވެރިވެފައިވާ އަދި މި ގޮންޖެހުން ބޮޑު ދާއިރާގެ އުސްމިންތަކާއި ދަށުދަރަޖަތަކުގެ ފުރިހަމަ ހޭލުންތެރިކަން ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

މި ހުރިހާ ކަމެއް ކުރި ނަމަވެސް އޭނާގެ މާޔޫސްކަން ބޮޑުވެ، މިހާރު އޭނާ ލަފާ ދެއްވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ “އަވަށްޓެރި” އެއްގެ ގޮތުގައި ބަލޫޗިސްތާން ގަބޫލުކުރުމަށެވެ.  މީގެ މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ، އަޚްތަރު ޖާން މެންގަލް ވަނީ، އޭނާގެ ވާހަކަފުޅުގައި، ބަލޫޗިސްތާނުގައި ހަތިޔާރު އެޅި ދެކޮޅުވެރިކަމަށް ވައްތަރެއްގެ ޖަސްޓިފިކޭޓަރީ ޖާގައެއް އުފެއްދުމަށް ވެސް މަސައްކަތް ކުރައްވާފައެވެ.  އޭނާ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ދައުލަތުގެ ބާރާއި، އިންޒާރުތަކާއި، މަޖުބޫރުކުރުމާއި، ވެރިކަން އަމިއްލައަށް ހެކިވާތީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ބަސްތަކަށް ޒުވާނުން ސަމާލުކަން ދޭން ބޭނުން ނުވާތީ؛  އެހެންކަމުން، އޭނާ ދަލީލުކުރެއްވީ، އަޅުގަނޑުމެން އަމިއްލައަށް އެމީހުންގެ ގާތަށް ގޮސް، އެމީހުންގެ ދެކޮޅުވެރިކަމުގެ ބަޔަކަށް ވާންޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.

މިއީ ޕާކިސްތާނުގެ މަޝްހޫރު ނޫސްވެރިޔާ ހާމިދު މީރު ދެއްކެވި ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަނެއް އޮބްޒަވޭޝަނެކެވެ.  އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި އަސްމާ ޖަހަންގީރު ކޮންފަރެންސްގައި އަޚްތަރު ޖާން މެންގަލް ބަލޫޗިސްތާން ވަކިވުމުގެ ޝިއާރު އުފުއްލެވުމުން ޕަންޖާބާއި ސިންދު އިން ހާޒިރުވި ހުރިހާ ބައިވެރިން ވެސް ފޯރިގަދަ އަދި ވަރުގަދަ އަތްތިލަބަޑި ޖަހާފައި ރައްދު ދިނެވެ.  މި ރިއެކްޝަންގެ ސާފު މާނައަކީ ކޮންފަރެންސްގައި ބައިވެރިވި މީހުން އަޚްތަރު ޖާން މެންގަލްގެ ސްޓޭންޑަށް ތާއީދު ކުރި ކަމެވެ.

ހަމަގައިމުވެސް ހާމިދު މީރު އެމީހުން އެއްބަސްވި ކަންތައް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވި ނަމަވެސް ކަންތައްތަކުގެ ދަތުރުން ސާފުވާ ގޮތުގައި އަޚްތަރު ޖާން މެންގަލް ތަކުރާރުކޮށް ދައުލަތުގެ އަނިޔާވެރިކަމާއި މަޖުބޫރުކުރުމާއި އެއްބަސްވުންތަކާ ހިލާފުވުމުގެ ވާހަކަ ދެއްކިއިރު ހުރިހާ ބައިވެރިން އެއްބަސްވެފައިވެއެވެ.  އެއީ އެމީހުންނަށް މި މައްސަލަތައް އަޑުއިވިފައި އޮތުމުން ނޫން ކަމަށާއި، އެކަންކަން އަމިއްލައަށް ތަޖުރިބާ ކުރެވިފައިވާތީ، އަދި ބައެއް މީހުން މި ހަގީގަތްތަކުގެ ލޮލުން ފެނުނު ބައެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިތިބިތީއެވެ.

ހާމިދު މީރު ވެސް ފާހަގަކޮށްލެވުނު އިތުރު އޮބްޒަވޭޝަނެއް ދެއްކެވި އެވެ.  އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އަޚްތަރު ޖާން މެންގަލް ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ފަހު، ބޮޑުވަޒީރުގެ ސިޔާސީ ކަންކަމާ ބެހޭ މުޝީރު ރަނާ ސަނައުالله ވަނީ ޖަލްސާގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާފަ އެވެ.  އޭނާ ވަނީ ބަލޫޗިސްތާނުން މިނިވަންކަމަށް ކުރާ މަސައްކަތުގައި ކުށްވެރިކޮށް، ހަރުކަށި އޮޕަރޭޝަންތަކާއި އާންމުންނަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ ކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކެވި އެވެ.  މިކަމުގެ ރައްދުގައި ބައިވެރިން މުޒާހަރާގެ ގޮތުން ކޮންފަރެންސް ހޯލުން ނުކުންނަން ފެށިއެވެ.

މި މުޒާހަރާގެ ފުން މާނަ ސާފު: އެމީހުން ފޮނުވަމުން ދިޔައީ “ބަލޫޗިސްތާނުގެ ރައްޔިތުން ހަތިޔާރު ހިފައިގެން ފަރުބަދަތަކަށް ފަހަތަށް ޖެހިލާފައިވާ ވަރުގެ އަނިޔާވެރިކަމާއި މަޖުބޫރުކުރުމާއި އަނިޔާވެރިކަން ހުއްޓުވޭނެ” ކަމަށެވެ.

ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ ކަމަކީ މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންނަކީ ޕަންޖާބާއި ސިންދު މީހުން ކަމެވެ.  މިކަމުން ދޭހަވަނީ ޕަންޖާބާއި ސިންދުގެ ރައްޔިތުންނަށް ވެސް ބެލޫޗިސްތާނުގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އަނިޔާވެރިކަމާއި އަނިޔާވެރިކަން ހިނގަމުންދާކަން ރަނގަޅަށް އެނގޭ ކަމަށެވެ.  އެމީހުންގެ ނަޒަރުގައި މި ދަތިކަމަށް އޮތް ހަމައެކަނި ހައްލަކީ ޕާކިސްތާނުގެ އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ އަދި އިސްތިޤްލާލު އަވަށްޓެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލޫޗިސްތާން ޤަބޫލުކުރުމެވެ.

ދައުލަތުގެ އަނިޔާވެރިކަމާއި ޚުދުމުޚުތާރު ވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ޕާކިސްތާނުގެ އެކި އަތޮޅުތަކުގައި ދެކޮޅުވެރިކަމުގެ ރާޅުތައް އުފެދި، ސިންދުގައި ބަލޫޗް އެކްޓިވިޒަމް، ޕަންޖާބުގައި ސަރައިކީ ހަރަކާތްތަކާއި، ޚައިބަރު ޕަޚްތުންޚްވާގައި ހަޒާރާ އާއި އެހެނިހެން ޖަމާއަތްތަކުގެ ގޮތުގައި ފާޅުވި ނަމަވެސް، ބަލޫޗިސްތާނުގައި މި މައްސަލަ އެންމެ ބޮޑު ސިފައަކަށް ވެފައިވާއިރު، އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ އަނިޔާވެރިކަން ވެސް ވަނީ ކުރިމަތިވެފަ އެވެ.

އެއްފަރާތުން ގާތްގަނޑަކަށް ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ބޮޑެތި ސިޓީތަކުގެ މައްޗަށް ބިރުވެރިކަމުގެ ހިޔަނި އަޅާ ހަތިޔާރު އެޅި ދެކޮޅުވެރިކަން އޮވެއެވެ؛  އަނެއްކޮޅުން، ބަލޫޗިސްތާނުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަދި ނުފޫޒުގަދަ ސިޔާސީ ފަރާތްތައް ދައުލަތުގެ ސިޔާސަތުތަކާ މެދު އިތުރަށް ވަރުބަލިވެ، މާޔޫސްވެ، ފާޅުގައި ކުރިއަށް އަންނަނީ؛  އަދި ތިންވަނަ ކަމަކީ ދީނީ މުޖުތަމަޢުންވެސް އެމީހުންގެ ހިތުގައި ފޮރުވިފައިވާ ޝަކުވާތައް ބެހެއްޓުމުގެ ޤާބިލުކަން މަޑުމަޑުން ގެއްލިގެންދާ ކަމެވެ.

ފާއިތުވި ދުވަސްތަކުގައި އިޖުތިމާޢީ އަދި ފިކުރީ އެކި ދާއިރާތަކުން ދީނީ އިލްމުވެރިންނާއި ރޫޙާނީ ލީޑަރުންގެ ބަޔާންތައް ތަކުރާރުކޮށް އަޑުއިވިފައިވާއިރު، ޕާކިސްތާން އުފެދުނު އިރު އޭރު ކަލާތު ދައުލަތުގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ބަލޫޗިސްތާނަކީ މިނިވަން އަދި ޚުދުމުޚުތާރު ފަރާތެއްކަން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.  ޕާކިސްތާނާ ގުޅިވަޑައިގަތުމަކީ ޝަރީއަތުގެ ގާނޫނު ތަންފީޒު ކުރުމަށް ޝަރުތުކޮށްފައިވާ ކަމެއް؛  ނަމަވެސް މިއަދު ހަތް ދިހަ އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ފަހުން ޝަރީޢަތުގެ ފެންނަން ހުރި ނިޝާނެއް ނެތުމުން ނޫން ކަމަށާއި، އެއް ޒަމާނެއްގައި ހުރި ކުޑަކުޑަ އެއްޗެއް ވެސް ދަނީ އެއްވަރަކަށް ގޯސްވަމުންނެވެ.

އެހެންކަމުން އެބޭފުޅުންގެ ނަޒަރުގައި ބަލޫޗިސްތާނުން އެނބުރި އަސްލު މުރަކައަށް ގޮސް، ތާރީޚީ ދަރަޖަ އަލުން ހޯދަން ޖެހެއެވެ.  ސިޔާސީ، ދީނީ އަދި އިޖުތިމާއީ ހުރިހާ ދާއިރާއަކުން މީހުން ފާޅުކުރާ ސާފު މަގާމުތަކުން ދޭހަވަނީ ޕާކިސްތާން ވަނީ ބައިބައިވުމާއި ފަޅައިގެންދިއުމުގެ ނުރައްކާތެރި ވަޅުގަނޑުގެ އެންމެ އަރިމައްޗަށް ވާސިލްވެފައެވެ.