އަހުސަން
ޕާކިސްތާނުގެ ސިޔާސީ އަދި ސަލާމަތީ މާހައުލަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ބަލާލުމުން ހާމަވަނީ ގަދަފަދަ ހަގީގަތެކެވެ: އެގައުމުގެ އެންމެ ދިގުދެމިގެންދާ އެތެރޭގެ ގިނަ ދަތިތަކަކީ ރާއްޖެއިން ބޭރުން އެތެރެކުރާ މުސީބާތްތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ ގޭގައި އުފައްދާ ތަކެތި. އެމީހުން ބޮޑުވަނީ ތަފާތުކުރުމުގެ ވެރިކަމާއި، ނާކާމިޔާބު ހިންގުމާއި، މުޅި ސަރަޙައްދުތައް ދުރުކޮށްލާފައިވާ ސިޔާސަތުތަކުގެ ދިގު ހިޔަނިތަކުންނެވެ. އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ގްރައިންޑިންގ ކޮންފްލިކްޓެއް ދެމިއޮތް އަދި ފަހަތަށް ޖެހުމުގެ ބަދަލުގައި ފުންވަމުންދާ ބަލޫޗިސްތާނަށްވުރެ މިކަން މިއަށްވުރެ ބޮޑަށް ފެންނަން ނެތެވެ.
ބަލޫޗިސްތާނުގެ މައްސަލައިގެ މައިގަނޑުގައި އޮތީ ދައުލަތުން އަމިއްލަ ރައްޔިތުންނާ މެދު އަމަލުކުރާ ގޮތެވެ. ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ވަންދެން ބަލޫޗް މީހުން ދިރިއުޅެމުން އައީ ސިޔާސީ ބާރާއި، އިގްތިސާދީ ފުރުސަތާއި، ސަގާފީ ގޮތުން ގަބޫލުކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. ގަދަކަމުން ގެއްލުވާލާ މީހުންގެ ރިޕޯޓްތަކާއި، މަދަނީ ސަރަހައްދުތަކުގައި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކާއި، ލޯކަލް ފައިދާއެއް ނެތި ގުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ނެގުމާއި، ބަހާއި ސަގާފީ އައިޑެންޓިޓީއަށް ޕްރެޝަރުކުރުމުގެ ރިޕޯޓްތައް ޖަމާވެފައިވަނީ ޝަކުވާއަށްވުރެ މާ ބަރު ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެމީހުން ދޫކޮށްލާފައިވަނީ އާއިލާތަކާއި ރަށްތަކާއި ޖީލުތައް ކަނޑާލާ ފަދަ ޒަހަމްތަކެކެވެ.
މިފަދަ ސިޔާސަތުތައް މަޑުމަޑުން ފާސްނުވެއެވެ. އެއީ ރުޅިވެރިކަމާއި ނުރުހުމާއި ފުޅާދާއިރާއެއްގައި މާޔޫސްކަން އުފެދޭ ކަންކަމެވެ. އެއްވެސް މުޒާހަރާގެ ހަރަކާތެއް، އަދި ހަމަ ޔަގީނުންވެސް ހަތިޔާރު އެޅި ކުރިމަތިލުމެއް، ސަބަބެއް ނެތި ނުއުފެދެއެވެ. ސަރުކާރުތަކުން މަޖުބޫރުކުރުމާއި ނިކަމެތިކުރުމުގެ ފައިދާއަށް މަޝްވަރާއާއި އިންސާފު ދޫކޮށްލުމުން، ފަހަތަށް ޖެހުމުގެ ޝަރުތުތައް އުފައްދައެވެ. މިފަދަ މާހައުލުތަކުގައި ގިނަ ފަހަރަށް ނުތަނަވަސްކަމުގެ ދުއްވާ ބާރަކީ ޚުދު ނިޒާމު، ސުލްހަވެރި ބަދަލުތައް ބަންދުކޮށްފައިވާ ހަމަ އޮނިގަނޑެވެ. ނަމަވެސް އެ ނުތަނަވަސް ހަގީގަތާ ކުރިމަތިލުމުގެ ބަދަލުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ވެރިންނާއި އެމީހުންގެ ހަރުކަށި ތަރުތީބުން ވަނީ އާދަޔާ ހިލާފު ފިލައިގެން ދިއުމުގެ މަގަކަށް ވާސިލްވެފަ އެވެ: ޑިފްލެކްޝަން އެވެ.
ބަލޫޗިސްތާނުގައި އަނިޔާވެރިކަން އުފެދޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު ކުށްވެރިކަން ގަވާއިދުން ބޭރަށް، އަފްޣާނިސްތާނަށް ނުވަތަ އަވަށްޓެރި އެހެން ގައުމުތަކާ ދިމާއަށް ކޮއްޕާލަ އެވެ. މި ތުހުމަތުތަކަކީ ކޯޅުންތަކުގެ އަސްލަށް ޙައްލު ހޯދުމަށްވުރެ ބޮޑަށް ސިޔާސީ މަޤްޞަދެއް ޙާޞިލުކުރާ ތުހުމަތުތަކެކެވެ. ތާރީޚު ފުރިފައިވަނީ އަމިއްލަ ގެދޮރު މަރާމާތު ކުރަން ނުކުޅެދިފައި ނުވަތަ ބޭނުން ނުވެ، އޭގެ ބަދަލުގައި ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް އިޝާރާތް ކުރާ ސަރުކާރުތަކުގެ މިސާލުތަކުންނެވެ. ބޭރުގެ ވިލަން އުފެއްދުމަކީ ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ޑޮމެސްޓިކް ސަޕޯޓް ހޯދައިދޭނެ ކަމެއް ނަމަވެސް، އެކަމުގެ އަސްލު މައްސަލަ ހައްލު ކުރެވޭނީ މަދުންނެވެ. އެއްވެސް ކަމެއް ވާނަމަ، އާންމުންގެ އިތުބާރު އިތުރަށް ގެއްލި، ލީޑަޝިޕަކަށް އިންޓްރޮސްޕެކްޝަން އާއި އެކު އުނދަގޫވެ، އަމިއްލަ މުޖުތަމައުގެ ކޮމްޕްލެކްސިޓީއާ ކުރިމަތިލާން އުނދަގޫވާ އިޝާރާތެކެވެ.
ރައްޔިތުންގެ އަޑުއަހަން ދެކޮޅު ހަދާ ދައުލަތަކުން އެންމެ ފަހުން ކޮންމެ ޝަކުވާއެއް ވެސް ފްރޭމް ކުރަނީ ސަލާމަތީ ނުރައްކަލެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ހުރިހާ ކަމެއްވެސް މިލިޓަރައިޒް ވެގެންދެއެވެ. ކޮންމެ ޝަކުވާއެއް ވެސް ބަލަނީ ފަސާދައެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. އެ ރިފްލެކްސް، ތަރުތީބު އަލުން އާލާކުރުމާ ދުރުގައި، ގިނަ ފަހަރަށް ގުޅަ ވަރުގަދަކޮށްލައެވެ. އެއީ ނުރުހުން ހަރުކޮށް، ސިޔާސީ ޖާގަ ހަނިކޮށް، މަރުކަޒާއި ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުގެ މެދުގައި ވެޖްތައް ފުންކޮށް ދުއްވާލާ ކަމެކެވެ.
އެހެންކަމުން ބަލޫޗިސްތާން ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ބޭރުގެ ވެރިރަށްތަކުން ދުރަށް ގޮސް އަނބުރާ އިސްލާމްއާބާދާ ދިމާއަށް ލެންސް ބަދަލުކުރަން ޖެހެ އެވެ. އެއީ ތަފާތުކުރުމާއި، ނުހައްގު ތަރައްގީއާއި، ސިޔާސީ ގޮތުން ބާކީވުމުގެ ދިގު ދާޚިލީ ރެކޯޑެއް އޮތް ހިސާބުކުރުމަށެވެ. ބަލޫޗް ރައްޔިތުން މާނަހުރި ބައިވެރިވުމަކުން ބޭރުގައި ބަންދުވެ، އިގްތިސާދީ ފުރުސަތުގެ އިންސާފުވެރި ހިއްސާއެއް އިންކާރުކޮށް، ސަގާފީ އައިޑެންޓިޓީ ފާޅުކޮށް ދަމަހައްޓަން ހުރަސްއެޅިފައިވާހާ ހިނދަކު ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގެ ހަމަނުޖެހުންތައް ހަމައެކަނި ނެތިގެން ނުދާނެ އެވެ. އެއީ ޖީލަކަށް ފަހު ޖީލެއް އަމިއްލައަށް ރީސައިކަލް ކުރާނެ އެއްޗެކެވެ.
މިފަދަ ވަގުތުތަކުގައި އާންމު ހޭލުންތެރިކަމާއި ފިކުރީ ގޮތުން ޝާމިލުވުމަކީ ނިންމާ ދައުރެއް އަދާކުރާ ކަމެކެވެ. މުޖުތަމަޢުތައް ކުރިއަށް ދަނީ ފޮރުވުމުގެ ބަދަލުގައި ނުތަނަވަސް ހަގީގަތްތަކާ ކުރިމަތިލާ ވަގުތުތަކުގައެވެ. ބަލޫޗިސްތާނުގެ ހަލަބޮލިކަމުން އަރައިގަތުމުގެ މަގު އޮތީ އެގައުމުގެ ބޯޑަރުތަކުން ބޭރުގައި ކުށްވެރިކުރުވުމެއް ނޫން ކަމަށާއި، އަސްލު ދާޚިލީ އިސްލާހުތަކެއް ކަމަށެވެ. ޑިފްލެކްޝަންގެ ސަބަބުން ހައްލުތައް ފަސްވެގެންދެއެވެ. އިސްލާހު އުފެދެނީ އެމީހުންނެވެ.
ތާރީޚުން ލިބެނީ ބުއްދިވެރި ފިލާވަޅެކެވެ. އެއްވެސް ސަރުކާރަކުން ހަމައެކަނި ފިއްތުންތަކުގެ ތެރެއިން ދެމިއޮންނަ ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބެއެވެ. ބާރު ހިމޭންކަން ލާޒިމުކޮށްފާނެ ނަމަވެސް ވަފާތެރިކަމަށް އަމުރު ނުކުރެވޭނެއެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ މިހާރުގެ ވެރިކަމުން ހަގީގަތުގައި ހަމަޖެހުމާއި ސަލާމަތާއި ގައުމީ އެއްބައިވަންތަކަން ހޯދަން ބޭނުންނަމަ، ފުރަތަމަ ޖެހޭނީ އަމިއްލައަށް ލޯގަނޑެއް އުފުލާލައި، މިހާރުގެ ވަގުތު ބައްޓަންކޮށްފައިވާ ތަފާތުކުރުމާއި ނާކާމިޔާބު ސިޔާސަތުތައް އަލުން ވަޒަންކުރުމަށެވެ. ޕާކިސްތާނަށް މިހާރު ދިމާވެފައިވާ ދަތިތަކަކީ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން މަގުފުރެދިފައިވާ ނިންމުންތަކުގެ ތަރިކަ އެވެ. އެ ހަގީގަތަކީ ބަސްމަގުގެ ތެރެއިން ފޮހެވިގެން ނުވަތަ ތުހުމަތުތަކުގެ ދަށުގައި ވަޅުލެވޭނެ ހަގީގަތެއް ނޫނެވެ. ލަސްނުކޮށް އެކަމާ ކުރިމަތިލާން ޑިމާންޑް ކުރެއެވެ.
ތަފާތުކުރުމުގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން ޑޮމެސްޓިކް ކްރައިސިސްތައް އުފެދެއެވެ.
