ދާޢިޝް: ޚަވާރިޖުގެ އެނބުރި އައުން
(ފުރަތަމަ ބައި)

ލިޔުނީ:އަހުމަދު އަޒީޒް

ތާރީޚުގެ ކޯހުގައި ރިކަރެންސްގެ ކޮންސެޕްޓަށް ތަޢާރަފެއް

ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ދުނިޔޭގެ ފަޅާއަރާ ޙާދިސާތަކުގެ ތެރޭގައި، ސިފަ އައު ކަމުގައި ހީވާ، އަދިވެސް އޭގެ ޖާޒުބިއްޔަތު ޤަދީމީ ޙާދިސާތަކެއް އުފެދެއެވެ.  “އައިއެސް” ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ޖަމާއަތަކީ މި ކެޓަގަރީގެ ހާދިސާތަކަށް ނިސްބަތްވާ ޖަމާއަތެއް ކަމަށާއި، އިސްލާމީ ދުނިޔެއާއި މުޅި އިންސާނިއްޔަތާ ކުރިމަތިލާން ޖެހެނީ އަނިޔާވެރި އަދި ބިރުވެރި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކަމަށެވެ.  ނަމަވެސް އުފެދޭ ސުވާލަކީ، މި ޖަމާޢަތަކީ ހަގީގަތުގައިވެސް ކުރިން ނުފެންނަ އަދި ބިންގަލެއް ނެތް ޖަމާޢަތެއް ހެއްޔެވެ، ނުވަތަ ތާރީޚުގެ ޞަފްޙާތަކުން މި ޖަމާޢަތުގެ ޢަޤީދާތަކާއި ޢަމަލުތަކުގެ އަސަރުތައް ފެނިދާނެ ހެއްޔެވެ؟

މި ލިޔުމަކީ އައިއެސްގެ ހާދިސާއާ ބެހޭ ފުން ވިސްނުމެއް ހަމައެކަނި ޒަމާނީ ހާދިސާތަކަށް ނިސްބަތްވާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ މަޒުމޫނެކެވެ.  އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި އުފެދުނު ފުރަތަމަ ބޮޑު ބައިބައިވުން ކަމަށްވާ “ޚާރީޖީން” ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ޖަމާޢަތެއް އުފެދުމަކީ ފަހަތަށް ބަލާލުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.  ދީނުގެ ހަރުކަށި އަދި ރަހުމުކުޑަ ތަފްސީރަކަށް ތަބާވެ ޚަރީޖީން އަމިއްލައަށް ހަމައެކަނި ޙަޤީޤީ މުސްލިމުންގެ ގޮތުގައި ދެކި، އެހެން ހުރިހާ މީހުންގެ މައްޗަށް ކުފުރުގެ ތުހުމަތު ކުރިއެވެ.  އެމީހުންގެ ކަނޑިތަކުން ހަމައެކަނި އެމީހުންގެ ދުޝްމަނުންގެ އިތުރުން ކުރީގެ އެކުވެރިންނަށް ވެސް ތަޅައި، އުފެދެމުން އަންނަ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި ބައިބައިވުމާއި ލޭއޮހޮރުވުމުގެ އޮށްތައް އިންދައިފިއެވެ.

މިހާރު ޤަރުނުތަކެއް ފާއިތުވުމަށްފަހު، ކުރީގެ ޚަރީޖީންނާއި މިއަދުގެ އައިއެސް އާއި ދެމެދު ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއްގޮތްކަމެއް ފެނިގެންދެއެވެ.  އެމީހުންގެ ތަކްފީރީ ފިކުރާއި އެހެން މީހުންގެ އީމާންތެރިކަން އިންކާރު ކުރުމުގެ ލޮޖިކް އިން ފެށިގެން އެމީހުންގެ އަނިޔާވެރި އުސޫލުތަކާއި ބިރުވެރިކަން އުފެއްދުމަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ އަނިޔާވެރިކަން އާންމުކޮށް ދައްކާލުމާއި ހަމައަށް މި އެއްގޮތްކަންތައްތައް ފިނިވެގެންދެއެވެ.  މި ވައްތަރުކަމަކީ އިއްތިފާޤުން ދިމާވާ ކަމެއް ނޫނެވެ؛  އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ ފަނާކުރަނިވި އުސޫލެއް ދިރިހުރުމުގެ ނިޝާނެއް، އެކަށީގެންވާ ފިކުރީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ޙާލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުން، އާ ސިފައަކާއި ތާޒާ ހެދުމެއްގައި އަލުން ފާޅުވާ އުސޫލެކެވެ.

މި ލިޔުމުގެ މަޤްޞަދަކީ ހަމައެކަނި އަނިޔާވެރިކަމާއި އަނިޔާވެރި އަމަލުތައް އަލުން ކިޔައިދިނުމެއް ނޫން ކަމަށާއި، މި ފިކުރުގެ އަސްލު ހޯދައި ހަގީގަތް ހާމަކުރުން: އައިއެސް އަކީ އެކަހެރި ނުވަތަ ކުރިން ނުފެންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ.  އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ ޒަމާނީ ސިފައެއްގައި އަލުން އުފެދި، ޒަމާނީ ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު މުސްކުޅި ފިކުރެއްގެ “އެނބުރި” ތަމްސީލުކުރާ އެއްޗެކެވެ.  މި ތާރީޚީ ގުޅުން ދެނެގަތުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުނިޔެއަށް ދިމާވެފައިވާ ކަންތައްތައް ދެނެގަތުމުގެ ތަޅުދަނޑިއެއް ކަމަށާއި، މުސްތަޤްބަލަށް އިންޒާރެއްގެ ގޮތުގައި ޚިދުމަތްކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.

މި މަސައްކަތުން މަސައްކަތް ކުރަނީ، ހަރުކަށި ފިކުރުތަކާއި އަނިޔާވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމައަކީ، އެންމެ މަތީގައި، ދުވަހަކުވެސް އަސްކަރީ ހަނގުރާމައެއްގެ ކުރިން ފިކުރީ އަދި ސަގާފީ ހަނގުރާމައެއް، ހޭލުންތެރިކަމާއި ވިސްނުންތޫނުކަމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ހަތިޔާރު ކަމަށް ސާފު އަދި ފަސޭހައިން ލިބޭ ބަހަކުން ޙަޤީޤަތްތައް ހުށަހަޅައިދިނުމަށެވެ.

މި މަގުގައި، މި ހާދިސާގެ ތާރީޚީ އަދި ފިކުރީ މުރަކަތަކުން ފެށިގެން، އޭގެ އަމަލީ އުސޫލުތަކާއި، ފަނާކުރަނިވި ނަތީޖާތަކާ ހަމައަށް، މި ޙާދިސާގެ އެކި ކަންތައްތައް ބެލޭނެއެވެ.  ދީނީ ތަޞައްވުރުތައް ނުބައިކޮށް ބޭނުންކުރުމުގެ ތެރެއިން ދެ ޖަމާޢަތުންވެސް އެމީހުންގެ އަނިޔާވެރިކަން ޖަސްޓިފައި ކުރި ގޮތާއި، އެމީހުންގެ ހުރިހާ ބޮޑު ދަޢުވާތަކެއް ކުރިޔަސް، އެންމެ ފަހުން އެމީހުންގެ ކޮންމެހެން ޖެހޭ ނަސީބުގެ ޝިކާރައަކަށް ވީ ގޮތް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނާނެއެވެ.

މި ލިޔުމަކީ ކުރު ލިޔުމެއް ނަމަވެސް، މި ނުބައި ހާދިސާ ފުންކޮށް ދެނެގަތުމަށް އެޅި ފިޔަވަޅަކަށް ވެ، އަނިޔާވެރިކަމާއި ހަރުކަށި ފިކުރުތަކުން އެއްކިބާވެފައިވާ ދުނިޔެއަކަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރެވެ އެވެ.