މިހާރު ޕާކިސްތާނުގައި އޮތް އަމާންކަން ނެތުމަކީ އަސްކަރީ ދައުރުތަކުގެ ގޯސް ސިޔާސަތުތަކުގެ ނަތީޖާ!

ޚާލިދު އަހުރާރު

ވޭތުވެދިޔަ ދެ ދިހަ އަހަރު ތެރޭގައި ޕާކިސްތާނުގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަލާތަކާއި އަމާންކަން ނެތުމަކީ ދިގު އަދި ކޮމްޕްލެކްސް ސިޔާސީ ދަތިކަމާއި ނުބައި ސިޔާސަތުތަކުގެ ނަތީޖާ ކަމަށާއި އޭގެ އަސްލަކީ ޖެނެރަލް ޕަރްވޭޒް މުޝައްރަފްގެ ވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރެވެ. މުޝައްރަފް ތާއީދު ކުރެއްވީ އެމެރިކާއިން އަފްޣާނިސްތާން ހިފުމުގެ ސަބަބުން ޕާކިސްތާނުގެ ޤަބީލާ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ފުޅާދާއިރާއެއްގައި އަނިޔާވެރިކަމާއި އިންސާނީ ހައްޤުތަކާ ޚިލާފު ކަންތައްތަކެއް ހިނގައިގެންނެވެ. އެތައް ހާސް ގަބީލާ ޒުވާނުންނެއް ގެއްލި، ޝަހީދުވެ، މި ސަރަހައްދުތަކުގައި ޑްރޯން ހަމަލާތަކާއި ބޮން ގޮއްވާލުމާއި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ސަބަބުން ގެދޮރާއި ރަށްތަކާއި ވަޒަނުން ގަދަކަމުން ގެދޮރު ދޫކޮށް ދިޔައެވެ.

އެމެރިކާއަށްޓަކައި ޕާކިސްތާނުން އެ ސަރަހައްދުގެ ހަމަޖެހުން ގުރުބާންކޮށް، އެ ސަރަހައްދުގެ ހަމަޖެހުމަށް ގެއްލުން ލިބުނު ކަމުގެ އިތުރުން އެމެރިކާގެ ޑޮލަރުގެ ބަދަލުގައި އެ ސަރަހައްދުގެ އަމާންކަން ނެތްކަމުގެ ބިންގާ އެޅި އެވެ. މި ނުބައި ސިޔާސަތުތަކަކީ މިވަގުތު ޕާކިސްތާނުގައި ހިނގަމުންދާ އަމާންކަން ނެތުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިފައިވާ ސިޔާސަތުތަކެކެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ މިހާރުގެ ދާޚިލީ ނާމާންކަމުގެ ހާލަތު 2025-2026 ވަނަ އަހަރު ކުރިން ނުފެންނަ މިންވަރަށް އިތުރުވެފައިވާއިރު، އޭގެ މިސާލަކީ ދާދިފަހުން ތަހްރީކް-އޭ-ތާލިބާން ޕާކިސްތާނާއި ބަލޫޗް ވަކިވެގަތުމަށް ޚިބަރު ޕަޚްތުންޚްވާ އާއި ބަލޫޗިސްތާނުގައި ދިން ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ޕާކިސްތާނުގެ ސަލާމަތީ ބާރުތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވެއެވެ.

އަނެއްކޮޅުން ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުން އެގައުމުގެ އޮޕަރޭޝަންތަކުގައި ދިހަވަރަކަށް ހަނގުރާމަވެރިން މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ބުނާއިރު، މި ހަމަލާތަކުން ދައްކުވައިދެނީ އެތެރޭގެ ބަލިކަށިކަމާއި ސިޔާސީ ފިތުނަތަކެވެ. މި ނާމާންކަން ކުރިއަށް ގެންދަން ބޭނުންވާ ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން އަފްޣާނިސްތާނާއި ޕާކިސްތާނާ ދެމެދު އުފެދިފައިވާ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ބުއްދިވެރި އަދި ލަޖިކަލް ގޮތްތަކެއް އިޚްތިޔާރު ނުކުރެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެމީހުންގެ އެތެރޭގެ މައްސަލަތައް – ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާ ކުރިމަތިލުންތަކާއި، ވެރިކަން އަތުލައިގަތުމާއި، ބައެއް ސިޔާސީ ލީޑަރުން ޖަލަށްލުމާއި، އިގްތިސާދީ ދަތިތަކާއި، އަމާންކަން ނެތުން ކުރިއަށް ދިއުން ފަދަ – ފޮރުވައިގެން ބޭރުގެ ސަބަބުތައް ހޯދައެވެ. އެހެނީ ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ މަޝްވަރާގެ ބަދަލުގައި ހަނގުރާމައާއި ފިއްތުންތަކުގެ ސިޔާސަތެއް އިޚްތިޔާރުކޮށްފައެވެ.

މިއާ ހިލާފަށް އިސްލާމީ އަމީރާތުން (އަފްޣާނިސްތާނާއި ޕާކިސްތާނުގެ ގުޅުމާއި މުއާމަލާތުގެ ހާލަތުގެ ތެރެއިން) އަބަދުވެސް މަސައްކަތް ކުރަނީ ސުލްހަވެރި މަޝްވަރާތަކުގެ ތެރެއިން މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށެވެ. ޚިޔާލީ ރޮނގުން (ދުރަންދު ލައިން) އިސްލާމީ އަމީރާއިން އެއްވެސް ހާދިސާއެއް ނުހިނގާ ކަމަށާއި އެ ސަރަހައްދު ސަލާމަތުން ބެހެއްޓުމަށް ގިނަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައިވާ ކަމަށެވެ. ފަދަ: އިލްމުވެރިން މެދުވެރިކޮށް މައްސަލަތައް ހައްލުކުރަން މަސައްކަތް ކުރުމާއި، ޤަބީލާތަކުގެ ހިޖުރަވެރިންނަށް އެކަންކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ހަރުކަށި ހުރަސްތަކެއް އެޅުމާއި، ޚިޔާލީ ރޮނގުން ދުރުކުރުމާއި، އެމީހުންގެ ހަރަކާތްތައް މޮނިޓަރކުރުން ފަދަ ކަންކަމެވެ.

އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ އިސްލާމީ އަމީރާތުން އަބަދުވެސް މި މައްސަލަތަކަށް ސުލްހަވެރި ހައްލެއް ހޯދުމަށް ތައްޔާރަށް އޮތް ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ފަރާތުން މި މަސައްކަތްތަކަށް އަޅާނުލާފައިވެއެވެ. މީގެ ކުރިން ޕާކިސްތާނުގެ ފަރާތުން ހަމަލާދިން އިރު އިސްލާމިކް އަމީރާތުން އެއްފަހަރު ބަދަލު ހިފުން ނަމަވެސް ގިނަ ފަހަރަށް ވަނީ މަޝްވަރާގެ ބޭނުމުގައި ބަދަލު ހިފުމުން ދުރުވެފަ އެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހު ޕާކިސްތާނުން ދިން ހަމަލާތަކަށް ފަހު ގަތަރާއި ތުރުކީ އަދި ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ބްރޯކަރެއްގެ ގޮތުގައި ވަގުތީ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލި ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ބާރުއެޅުމުގެ ސަބަބުން އިސްތަންބޫލާއި ދޯހާގައި އެތެރޭގެ މަޝްވަރާތައް ނާކާމިޔާބުވި އެވެ.

މައިގަނޑު މައްސަލައަކީ ޕާކިސްތާނުން ބޭނުންވަނީ އިސްލާމީ އަމީރޭޓުން ޓީޓީޕީ މުޅިން ބޭރުކުރަން ކަމަށާއި، އިސްލާމިކް އަމީރޭޓުން ޓީޓީޕީއަށް ހިޔާވަހިކަން ދީފައިވާ ކަމަށް ގަބޫލު ނުކުރާ ކަމަށާއި ދައުލަތުގެ ފެންވަރުގައި ތަކުރާރުކޮށް ބުނެފައިވާ ކަމަށެވެ. މިހާރު ޕާކިސްތާނުން އަނެއްކާވެސް އަފްޣާނިސްތާނުގައި ތިބި މައުސޫމް އާންމުންނަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާތީ؛ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ކެތްތެރިކަމާއި ކެތްތެރިކަން ދަނީ ހުސްވަމުންނެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުން ދުވަހަކުވެސް އެއްވެސް މީހަކަށް ބަދަލު ހިފާފައި ނުވާކަން ތާރީޚީ ގޮތުން ސާބިތުވެފައިވާއިރު، މި ހާލަތު ދެމިއޮތްނަމަ ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެއެވެ.

މި މައްސަލަތައް ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި ޕާކިސްތާނުން އެގައުމުގެ އެތެރޭގެ މައްސަލަތައް ހައްލުކޮށް މަޝްވަރާގެ މޭޒުމައްޗަށް އަންނަން ޖެހެ އެވެ. ދެގައުމުގެ ދެމެދުގައި ސުލްހަވެރި ގުޅުންތަކެއް ގާއިމްކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، އިގްތިސާދީ ތަރައްގީ އާއި ރައްޔިތުންގެ ހެޔޮ ދުޅަހެޔޮކަމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ. އިސްލާމިކް އެމިރޭޓުން އަބަދުވެސް ގޮވާލަނީ އަވަށްޓެރިކަމާއި ސުލްހައަށްޓަކައި މަޝްވަރާތަކުގެ ތެރެއިން މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ކަމަށާއި، މިއީ ޒިންމާދާރު ގޮތެއް ދައްކުވައިދޭ ކަމެއް؛ ނަމަވެސް މެދުނުކެނޑި ދޭ ހަމަލާތަކާއި ތުހުމަތުތަކުގެ ސަބަބުން މި މަސައްކަތްތަކަށް ބުރޫއަރައެވެ. ޕާކިސްތާނުން މި ފުރުސަތު ގެއްލި ހަނގުރާމައަށް ވުރެ ސުލްހަ އިޚްތިޔާރު ކުރަން ނުޖެހޭނެ، ސަބަބަކީ ހަނގުރާމައިގެ ފައިދާ ލިބެނީ ހަމައެކަނި ނުބައި ދައުރުތަކަށެވެ. މި ހާލަތުން ދައްކުވައިދެނީ ތާރީޚީ ނުބައި ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން މިހާރުގެ ޖީލުތަކަށް ކުރާ އަސަރުތަކެވެ. ދެގައުމުގެ ލީޑަރުން ވެސް ރައްޔިތުންގެ މަސްލަހަތަށް އިސްކަންދީ، ސުލްހަވެރި ހައްލަކަށް ފިޔަވަޅު އަޅަން ޖެހޭނީ، މި ސަރަހައްދުގެ މުސްތަގުބަލު އުޖާލާ ގޮތަކަށެވެ.