އަމިއްލަ ނަފްސު ޠާހިރުވުމަށްޓަކައި ރަމަޟާން މަހުގެ ތިރީސް ފިލާވަޅު  (3 ވަނަ ބައި)

ނާއިބު ޒަކާރީ

ފަތިސްވުމުގެ ކުރިން (ސުހޫރު): ނަމާދާއި ހީހީފައި ދުޢާކުރާ ވަގުތެކެވެ

ރަމަޟާންމަހުގެ ބާއްޖަވެރި ރޭތަކުގެ ހިތުގައި ރަން އަދި ތަފާތެއް ނެތް ވަގުތުކޮޅެއް ވެއެވެ، އެއީ الله (ސުބްޙާނަالله ވަތަޢާލާ) އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންނަށް އެކަލާނގެ ރަޙްމަތުގެ ދޮރުތައް ހުޅުއްވައިދެއްވުމެވެ.  މި ވަގުތަކީ ސުހޫރު، ފަތިހުގެ ކުރިން ގަޑި، ރޭގަނޑުގެ އަނދިރިކަން ފަތިހުގެ ފުރަތަމަ އަލިކަމަށް މަޑުމަޑުން ބޯލަނބާ، މާހައުލުގައި ހަމަޖެހުމާއި ޠާހިރުކަން ފުރިގެންދެއެވެ.

މި ވަގުތަކީ ހަމައެކަނި ޕްރީ ޑޯން މީލް ކެއުމަށް ނޫން ކަމަށާއި، މިއީ ހުރިހާ ދުނިޔެއެއްގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި ނިކަމެތި ދުޢާއެއްގެ ހިނދުކޮޅަކަށް الله އާއި ގާތްކޮށް ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ލިބޭ މުޤައްދަސް ފުރުސަތެކެވެ.  ސުހޫރަކީ الله އަށް ލޯބިކުރާ މީހުންގެ އަމިއްލަ ފަހަތަށް ޖެހިލުމާއި، ކަރުނައިން ފުރިގެން ތައުބާވެ، މުއުމިނުންނަށް މާފު ހޯދުމުގެ ވަގުތެވެ.  އެއީ ދުނިޔެވީ ކަންކަމުން ހިތް ދުރުވެ، ނަފްސު އިލާހީ ދާއިރާއާ ދިމާއަށް އުފުލިގެންދާ އެ ބަރަކާތްތެރި ވަގުތެވެ.

ޞާލިޙުންނާ ބެހޭގޮތުން މާތް ﷲ ޙަދީޘްކުރައްވައެވެ.
«كَانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ» (الذارات: ۱۷–۱۸)
“އެމީހުން ކުރިން ނިދާފައި އޮތީ ރޭގަނޑުގެ މަދު ވަގުތުކޮޅެއް، އަދި ފަތިހުގެ ކުރިން ގަޑިތަކުގައި އެމީހުން މާފަށް އެދެއެވެ”.  (އަދު-ދަރިޔަތު، އާޔަތު 17-18)

މި ބަރަކާތްތެރި އާޔަތުން ފޮނި ނިދިއިން ތެދުވެ، އެއުރެންގެ الله (ސުބްޙާނަالله ވަތަޢާލާ) ގެ ޙަޟްރަތަށް ގޮސްފައިވާ އަޅުންގެ ރީތި ތަސްވީރެއް ހުށަހަޅައިދެއެވެ.  ސޫހޫރަކީ ރަޙްމަތުން ފައިބައިގެން ފާފަ ފުއްސަވާ ވަގުތެކެވެ.  މި އަގުހުރި ވަގުތުތަކުގައި ހިތްތަކުގެ ތެރެއިން ފާފަތަކުގެ ދޮންވެލި ފިލުވައި، މާފުކުރުމުގެ ވައިރޯޅި ފުރާނަތަކުގައި އަތް ޖައްސާލައެވެ.

ބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާން މަހުގެ ސުހޫރު ގަޑިތަކުގައި ގެންގުޅެނީ ތަފާތު އަދި މުޤައްދަސް މާހައުލެއް، ހަމައެކަނި ހަށިގަނޑެއް ނޫން، ނަފްސު ވެސް ރޯދަ ހިފާ މާހައުލެކެވެ.  މި މާތް ގަޑިތަކުގައި ފަރުވާކުޑަކަމުގެ ފަރުދާތައް އުފުލި، الله ގެ މަތިވެރިކަމުގެ ކުރިމަތީގައި އެމީހެއްގެ ހަގީގީ އަމިއްލަ ނަފްސާއި ދިމާވެއެވެ.  ސުހޫރަކީ ބިމުން އުޑުތަކުގެ މީރުވަސް ނޭވާލާ، ރޭގަނޑު ހޭލާ އަޅުންގެ ވަށައިގެން މަލާއިކަތުން އެއްވެ، އިލާހީ ޙަޟްރަތުން ފެށިގެން ފަތިހުގެ ފުރަތަމަ އަލިކަމާ ހަމައަށް މާފުކުރުމުގެ ދުޢާ ކުރާ ވަގުތެކެވެ.  މިއީ الله އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންނާމެދު ފަޚުރުވެރިވެ މަލާއިކަތުންނަށް އަމުރުކުރައްވާ ވަގުތުތަކެވެ: “ބައްލަވާ އަޅުކަމުގައި ރޭގަނޑު ހޭދަކޮށްފައިވާ އަހަރެންގެ އަޅުން، އަހަރެން ނޫން އެހެން މީހަކު ހޭލައްވާލާ ވަގުތުތަކެވެ.”

ރަމަޟާންމަހުގެ ސޫހޫރު ގަޑިތަކަކީ ނަފްސު އާވެ، الله ސުބުޙާނަﷲ ވަތަޢާލާ އާއި އޮންނަ ނިކަމެތި ގުޅުން ބަދަހިކުރުމުގެ ވަގުތެކެވެ.  މި އަގުހުރި ވަގުތުތަކުގައި ފަޅައިގެން ގޮސްފައިވާ ހިތްތަކަށް ޝިފާ ލިބި، ކަރުނައިން ފުރިފައިވާ ދެލޮލަށް އަލިކަން ލިބެއެވެ.  الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
«إِنَّ فِي اللَّيْلِ لَسَاعَةً لَا يُوَافِقُهَا رَجُلٌ مُسْلِمٌ يَسْأَلُ اللَّهَ خَيْرًا مِنْ أَمْرِ  الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ إِلَّا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ» (رواه مسلم) اللم

ހަމަކަށަވަރުން، ރޭގަނޑުގެ ތެރޭގައި މުސްލިމަކު އެކަމަށް ޙާޞިލުވެ، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ހެޔޮކަން الله އަށް އެދިއްޖެނަމަ، الله ތަޢާލާ އެކަން ދެއްވާނެ ވަގުތުކޮޅެއް ވެއެވެ.  ފަހެ، ރަމަޟާންމަހުގެ ފަތިހުގެ ކުރިން އޮންނަ ގަޑިތައް ދަމަހައްޓައި، މި އިލާހީ ވަޢުދުގައި ބައިވެރިވުމަކީ ކިހާ އަޖައިބެއް ހެއްޔެވެ؟

ހަމައެފަދައިން އެހެން ޙަދީޘެއްގައިވެސް އަންގަވާފައިވެއެވެ.
«يَنْزِلُ رَبُّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا حِينَ يَبْقَى ثُلُثُ  اللَّيْلِ الآخِرُ، فَيَقُولُ: مَنْ يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ، مَنْ يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ، مَنْ  يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ» (متفق علیه) ‏‎

އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ބަރަކާތްތެރި އަދި މަތިވެރި ރަސްކަލާނގެ، ކޮންމެ ރެއަކު ރޭގެ ފަހު ބައިގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ބާކީވުމުން އެންމެ ތިރި އުޑުމައްޗަށް ފައިބައިވަޑައިގަންނަވައެވެ.  އަހަރެން އޭނާއަށް ދިނުމަށްޓަކައި އަހަރެންގެ ކިބައިން އެދެނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟  އަހަރެން އޭނާއަށް މާފުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އަހަރެންގެ ކިބައިން މާފަށް އެދެނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟
  މިއީ ރޭގަނޑު ހޭލާ ތިބޭ އަޅުންނަށް އިލާހީ އަޅާލުމުގެ ފާޅުކަން ބޮޑު ރަޙްމަތުގެ ޚާއްޞަ އިޢުލާނެކެވެ.

ސުހޫރަކީ އެކަނިވެރިކަމާއި الله އާއި ގާތްކަމުގެ ދުވަސްވަރެކެވެ.  މި އަމިއްލަ ޖަމާޢަތުގައި މާޒީގެ ފާފަތަކަށް ތައުބާވެ، މުސްތަޤްބަލަށްޓަކައި ދުޢާކޮށް، ޞާލިޙު ޢަމަލުތައް ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ހޯދިދާނެއެވެ.  ނަފްސުގެ ޠާހިރުކަން ފުރިހަމައަކަށް ނުވެވޭނީ އެފަދަ ހިތުން އިލާހީ ވާހަކައެއް ނުދައްކައިގެންނެވެ.  އަޅަކު އެމީހެއްގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކުރިމަތީގައި ރޭގަނޑުގެ އަޑިން އެމީހެއްގެ ބަލިކަށިކަމާއި ބޭނުންތެރިކަން ހިއްސާކުރާ ހިނދު، އެމީހެއްގެ ރޫޙު ޠާހިރުވެ، ހިތުން ފާފަގެ ދަގަނޑު ފިލައިގެންދެއެވެ.  ސުހޫރަކީ ވެސް ރޫޙާނީ ރިޒުޤު ބަހާ ވަގުތެކެވެ؛  މިގަޑިތަކުގައި މާތް ﷲ އެކަލާނގެ އަޅުންނަށް ޚާއްޞަ ނިޢުމަތްތަކެއް ދެއްވައި، އެމީހުންނަށް ރަޙްމަތުގެ ދޮރުތައް ހުޅުއްވައިދެއްވައެވެ.

މި ބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާންމަހުގެ ފަތިހުގެ ކުރިން އޮތް ގަޑިތައް ފުނޑުފުނޑު ނުކުރަމާ ހިނގާށެވެ.  ސުހޫރަށް ތެދުވުމުގެ ކުރިން ދުޢާކުރުމާއި، މާފު ހޯދުމާއި، ގާތް ނަމާދަށް މަދު ވަގުތުކޮޅެއް ޚާއްޞަކޮށްލަމާ ހިނގާށެވެ.  އެކަލާނގެ ޞާލިޙު އަޅުންގެ ތެރޭގައި އަޅުގަނޑުމެން ގުނާ، މި މާތްމަހުގެ ނިޢުމަތްތަކުން ފުރިހަމަ ފައިދާއެއް ލިބުމުގެ ޤާބިލުކަން ދެއްވުމަށް އެދި މާތް ﷲ ގެ އަރިހުން އެދެމާ ހިނގާށެވެ.  ރަމަޟާންމަހުގެ ސުހޫރު ގަޑިތަކަކީ ރޫޙާނީ ގޮތުން ބޮޑު ޚަޒާނާއެއް، އޭގެ އަގު ދެނެގަންނަމާ ހިނގާށެވެ.  އެތައް އަޅުންނެއް މިގަޑިތަކުގައި الله އާއި ގާތްކަމުގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖަތަކަށް ވާސިލްވެ، މި ބަރަކާތްތެރި ވަގުތުތަކުގައި ގުނާ ނުލެވޭ ވަރުގެ ފާފަތަކެއް ވަނީ ފުއްސަވައިފައެވެ.